Wentylacja grawitacyjna to najpopularniejszy sposób na dostarczanie powietrza do pomieszczeń w budynkach mieszkalnych. W halach produkcyjnych, biurach i budynkach użyteczności publicznej wypierana jest coraz śmielej przez systemy mechaniczne.

wentylacja grawitacyjna wywiewka

 

Mało jest tak zaniedbywanych systemów w domu, jak wentylacja. Znaczna większość wykonawców traktuje ją po macoszemu, nie stosując się do zaleceń projektantów. Co to właściwie jest wentylacja i w jakim celu się ją montuje? 

Wentylacja domu jednorodzinnego – jak działa wentylacja grawitacyjna?

Wentylacja grawitacyjna w domu funkcjonuje w bardzo prosty sposób. Do pomieszczeń z zewnątrz nawiewane jest powietrze. Dostaje się ono przez nawiewniki, rozszczelnienia lub nieszczelności w oknach. W budynku powietrze jest ogrzewane i unosi się ku górze. Trafia do kratek wentylacyjnych i wydostaje się na zewnątrz.

Jak widać powyżej, zasada działania wentylacji grawitacyjnej jest wręcz banalna. To bardzo prosty i skuteczny system, ale jego wydajność zależna od kilku czynników:  

  • Im wyższa różnica temperatur pomiędzy środowiskiem zewnętrznym i pomieszczeniem, tym lepiej. Jeśli za oknem jest tylko kilka stopni mniej niż w pokoju, strumień powietrza jest niewystarczający;
  • Wysokość kominów wentylacyjnych i przekrój kanałów. Im więcej, w obu przypadkach, tym lepiej;
  • O ciągu wentylacyjnym decydują też wiatr, ukształtowanie terenu i konstrukcja dachu. W niektórych warunkach wywiewane powietrze może cofać się do domu. To może być przykre doświadczenie, szczególnie jeśli obok jest odpowietrzenie kanalizacji;
  • Nawiew powietrza. Niektórzy zamykają nawiewniki, bo działają one dość wadliwie – do pomieszczeń dostaje się więcej chłodnego powietrza, niż byśmy chcieli. W połączeniu z wysoką szczelnością dzisiejszych okien do domu trafia zbyt mało świeżego powietrza. W takiej sytuacji wentylacja grawitacyjna nie działa poprawnie.

Systemy wentylacji grawitacyjnej mają, jak wszystko, swoje zalety i wady. Do tych pierwszych należą: cicha praca, niska cena wykonania i brak kosztów eksploatacyjnych (jak w przypadku rozwiązań mechanicznych).

Do wad można zaliczyć:

  • Zależność od warunków pogodowych i ukształtowania terenu, o których pisaliśmy powyżej. Jeśli różnica temperatur nie jest za duża, a dom zlokalizowany jest w zagłębieniu, wymiana powietrza może być niewystarczająca;
  • Jeśli pomiędzy wylotem komina a kratką wentylacyjną jest mniej niż 3-4 metry, wentylacja nie będzie działać poprawnie. 
  • Straty wentylacyjne, bardzo ważny punkt. W budynkach jednorodzinnych na godzinę wymienianych jest nawet 200 metrów sześciennych powietrza. To sprawia, że przez komin ucieka od 20-40 procent energii do ogrzania budynku. Oznacza to, że jeśli wydajemy na ogrzanie domu 5 tysięcy złotych rocznie (niewielki dom, źródło ciepła: kocioł gazowy), „z dymem” idzie 1000-2000 zł. Wentylacja mechaniczna z odzyskiem znacznie zmniejsza te straty. Taki system to również odpowiedź na pytanie, jak zrobić wentylację bez komina.  

wentylacja grawitacyjna schemat
Grafika przedstawia schemat działania wentylacji grawitacyjnej, źródło: Ekoklimax-Projekt

Wentylacja grawitacyjna – wymagania

Wentylacja grawitacyjna – jak zrobić ją tak, by działała poprawnie? Najlepiej na podstawie prawa budowlanego. Przepisy w tym zakresie określają dokładnie ilość powietrza usuwanego z budynku.

Polskie normy określają strumień powietrza usuwanego z następujących pomieszczeń:

  • Kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchenkę gazową lub węglową - 70 m3/h
  • Kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchenkę elektryczną:

a) w mieszkaniu do 3 osób - 30 m3/h,

b) w mieszkaniu dla więcej niż 3 osób - 50 m3/h

  • Kuchni bez okna zewnętrznego wyposażonej w kuchnię elektryczną - 50 m3/h
  • Łazience ( z WC lub bez) - 50 m3/h
  • Wydzielonym WC - 30 m3/h
  • Pomocniczym pomieszczeniu bezokiennym - 15 m3/h
  • Kuchni bez okna zewnętrznego, wyposażonej w kuchnię gazową obowiązkowo z mechaniczną wentylacją wywiewną - 70 m3/h
  • Pokoju mieszkalnego oddzielonego od pomieszczeń kuchni, łazienki i WC więcej niż dwojgiem drzwi lub pokoju znajdującego się na wyższym poziomie w wielopoziomowym domu jednorodzinnym, lub w wielopoziomowym mieszkaniu domu wielorodzinnego- 30 m3/h

Projekt wentylacji budynku bierze pod uwagę te wartości. W niektórych pomieszczeniach, na przykład łazienkach na poddaszu, stosowany jest wentylator wywiewny, który pomaga w usunięciu nagromadzonej wilgoci. 

Poza tym przepisy dość precyzyjnie określają, jak powinna działać wentylacja grawitacyjna. Więcej o wymaganiach dotyczących wentylacji w budynkach mieszkalnych można znaleźć w osobnym artykule.

 

Ile kosztuje wentylacja grawitacyjna?

Koszt zamontowania wentylacji grawitacyjnej to temat dość skomplikowany. Ceny usług budowlanych różnią się w zależności od regionów i… widzimisię wykonawców. Do tego wiele zależy od konstrukcji samego budynku. Łatwiej schować przewody wentylacyjne w drewnianym stropie czy szkieletowej ścianie niż w konstrukcjach z pustaków.  Spróbujmy ocenić, ile kosztuje montaż takiego systemu w budynku jednorodzinnym.

Najdroższym wydatkiem będzie komin lub kominy. W niektórych domach wystarcza jedna sztuka, która „ogarnia” cały budynek, włącznie z odprowadzaniem spalin. Innym rozwiązaniem są kominki wentylacyjne, umieszczone na dachu. Są tańsze, ale mają też przeważnie niższą wydajność. To dobre rozwiązanie w połączeniu z wentylatorem wywiewnym.

Do ceny komina lub kominków należy doliczyć rury „spiro”, kratki wentylacyjne i nawiewniki w oknach. Można założyć, że cena kompletnej instalacji wentylacji grawitacyjnej to ok. 5-6 tys. zł dla niewielkiego domu. To połowa tego, co musielibyśmy zapłacić za wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Należy jednak pamiętać, że system grawitacyjny generuje straty ciepła z wentylacji.


Komentarze

  • pytania wentylacja grawitacyjna

    1. Przytoczone przez Panią liczby mają związek z wymaganiami, dotyczącymi minimalnych wartości strumieni wentylacyjnych ze względów higienicznych. By je spełnić, ustawodawca określił np. minimalną powierzchnię otworów dla drzwi łazienkowych (220 cm kw.). W praktyce, niestety, zaniedbuje się ten element w sztuce budowlanej. Widać to dosłownie gołym okiem, gdy wilgoć w łazience utrzymuje się zbyt długo po kąpieli. Dlatego często stosuje się w takich sytuacjach wentylatory, działające okresowo. Krótko mówiąc: przepis ten nie jest zbyt często respektowany.

    2. Wiele zależy od składowych systemu wentylacji – kondygnacji pomieszczenia, gdzie jest stosowana wentylacja, wysokości komina, jego średnicy, nawiewu powietrza i pory roku (różnicy pomiędzy temperaturą zewnętrzną i wewnątrz pomieszczeń). W praktyce nie powinno się stosować odcinków prostych w kanałach wentylacyjnych wentylacji grawitacyjnej. Znacznie lepszym rozwiązaniem byłoby w tej sytuacji zastosowanie wentylatora łazienkowego.

    3. Kwestia wentylacji budynku jest bardzo ciekawym zagadnieniem. Projektanci budynków bardzo często opierają się na przepisach prawnych, które z codziennością mają niewiele wspólnego. Dla przykładu przed wojną każde pomieszczenie musiało być wyposażone w kratkę wywiewną. Obecnie wymóg ten obowiązuje jedynie pomieszczenia „mokre” (np. łazienki) i „brudne” (np. pralnie). Podobnie jest z wentylacją nawiewną, o którą Pani pyta. Jeśli nie przeszkadzają Pani kwestie estetyczne (podcięcia w drzwiach wyższe niż 1,5 cm nie wszystkim się podobają), warto zrobić wyższe podcięcia. Ogólnie powinniśmy kierować się zdrowym rozsądkiem. Jeśli wilgotność w pomieszczeniach jest zbyt wysoka, musimy dążyć do tego, by ją obniżyć. Zacznijmy od środków, które wymagają najmniej nakładu (np. częstsze wietrzenie pomieszczeń). Dopiero później można zainwestować w nawiewniki czy wentylatory.

    4. To dość szczegółowe pytanie, na które nie można odpowiedzieć rzetelnie bez znajomości projektu budynku.

    5. Wentylatory wywiewne umieszcza się najczęściej na wlotach kanałów wentylacyjnych (na suficie lub ścianie). Niektóre typy mają zainstalowany czujnik wilgotności, który aktywuje urządzenie, gdy ta wzrasta poza ustaloną wartość. Są też modele, montowane w kanałach wentylacyjnych. Charakteryzują się one dużą wydajnością. Jednak już „zwykłe” wentylatory wyciągają powietrze w ilości ponad 100 m3/h (przy średnicy kanału wentylacyjnego 100 mm)
    Należy pamiętać, że nie wszędzie możemy montować wentylator wywiewny. Nie można tego robić:
    • w pomieszczeniu z urządzeniem spalającym gaz w otwartym palenisku (np. kotły z otwartą komorą spalania)
    • w budynkach z kanałami zbiorczymi wentylacji wywiewnej
    Wentylatory wywiewne pracują okresowo, najlepiej we wspomnianym powyżej trybie „automatycznym”.

  • wentylacja grawitacyjna 2.

    O wentylacji grawitacyjnej w poziomie pisaliśmy trochę więcej tutaj: https://wentylacja.com.pl/forum/przewody-wentylacji-grawitacyjnej-w-poziomie-31423.html

  • wentylacja grawitacyjna poddasze

    Dzien dobry,
    Mam kilka pytań do wentylacji grawitacyjnej:
    1. Co w praktyce przy projektowaniu went. grawitacyjnej oznacza ze np z łazienki ( z WC lub bez) musimy usunąć 50 m3/h a z wydzielonego WC - 30 m3/h. (czy np przekroje lub długości kominów maja być różne? )
    2. Czy jest mozliwosc prowadzenia wentyalcji grawitacyjnej w poziomie na krotkim odcinku, jesli tak to jaka moze byc maksymalna długosc kanału? (np w kuchni by wyjsc od wlotu za zabudowa meblowa do kratki w tej zabudowie)
    3. Rozumiem ze wszystkie pomieszczenia na poddaszu użytkowym powinny mieć swoje wyloty, co w takim razie z podcieciami drzwi, czy garderoba i lazienka maja miec 2.5cm, a pokoje 1cm, czy w pokojach podciecie nie jest juz potrzebne? Rozumiem ze korytarz na tym poddaszu nie musi miec wywiewu?
    4. Czy mozna zamiast kominów w pomieszczeniach zastosowac wywiewki? Jesli tak to z czego powinny byc wykonane, czy ich długosc tez tak jak ciagów kominowych powinna byc min 3m, czy nie bedzie wykraplac sie woda i czy nalezy je zaizolowac ?
    5. Czy proponowane w artykole wentylatory wywiewne to urzadzenia montowane w kratce, w nasadzie kominowej czy w inny sposób? Jesli w kratce to czy nie beda utrudniac wentylacji przy wylaczonym wentylatorze i czy ze wzgledu na to zaleca sie by działały cały czas?
    Bardzo dziekuje za pomoc i pozdrawiam :)