Wzrastające zainteresowanie tematem ochrony środowiska skłania do coraz częstszych rozważań na temat działalności człowieka, która przyczynia się do degradacji tego środowiska. Zanieczyszczenie powietrza związane jest z rozwojem przemysłu i następuje wskutek wprowadzenia do niego substancji stałych, ciekłych lub gazowych w ilościach, które mogą oddziaływać szkodliwie na zdrowie człowieka, klimat, przyrodę, glebę, wodę lub powodować inne szkody w środowisku.

Zanieczyszczenie atmosfery jest problemem na skalę globalną, toteż walka z nim stała się jednym z ważniejszych zadań organizacji międzynarodowych. Rozwiązania globalne w zakresie ochrony powietrza są niezbędne, ze względu na możliwość praktycznie nieograniczonego przemieszczania się zanieczyszczeń. Fakt ten, jak również rosnąca świadomość społeczna w kwestii konieczności ochrony środowiska, wymusza międzynarodową współpracę w zakresie monitoringu i ochrony atmosfery. Członkostwo Polski w Unii Europejskiej i związana z tym konieczność dostosowania krajowego prawodawstwa do zaleceń i norm wspólnotowych wpływa na rozbudowę polskiego systemu prawnego w tym zakresie. Głównymi instrumentami służącymi do propagowania działań proekologicznych są instrumenty prawne i ekonomiczne. W zakresie legislacyjnym wprowadza się przede wszystkim przepisy prawne regulujące zasady monitoringu i limitowania zanieczyszczeń (limity emisji). Czynniki ekonomiczne motywujące do ograniczania emisji zanieczyszczeń to podatki, cła, kary, ale też różnego rodzaju preferencje, takie jak ulgi podatkowe czy dofinansowania.

Podmioty prowadzące działalność w branży chłodniczej nie powinny zatem bagatelizować kwestii ochrony środowiska. Ich obowiązkiem jest zapoznać się z przepisami oraz konsekwencjami wynikającymi z niedostosowaniem się do zapisów obowiązujących aktów prawnych. Specyficzne własności fluorowanych gazów cieplarnianych, a przede wszystkim ich wysoka efektywność chłodnicza, predysponuje je do zastosowań w chłodnictwie. Mimo to, dąży się do ograniczenia ich stosowania z powodu wysokiego potencjału tworzenia efektu cieplarnianego (współczynnika GWP), który odzwierciedla ich niekorzystne oddziaływanie w przypadku uwolnienia do atmosfery.

Produkcja oraz zastosowanie wyżej wymienionych czynników rosła systematycznie w ciągu ostatnich lat. Konsekwencją tego jest wzrost emisji gazów cieplarnianych, mających udział w globalnym ociepleniu klimatu. Wymagania związane z ograniczeniem emisji szkodliwych dla środowiska czynników chłodniczych zostały zawarte w tak zwanej Ustawie F-gazowej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami operatorzy urządzeń zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 fluorowanych gazów cieplarnianych lub 3kg substancji kontrolowanych, zobowiązani są do ich rejestracji w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO).

Ustawa kładzie nacisk na działania zapobiegające emisji opisanych substancji do środowiska, między innymi poprzez nałożenie obowiązku okresowych kontroli szczelności urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych, pomp ciepła i agregatów chłodniczych. Kryterium kwalifikującym do obowiązkowej kontroli jest ilość czynnika chłodniczego zawartego w instalacji tzw. napełnienie, przeliczone w przypadku F-gazów na ekwiwalentną ilość dwutlenku węgla.

Podmioty działające w branży, zależnie od rodzaju działalności, zobowiązane są ponadto do składania następujących corocznych sprawozdań:

  • w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) oraz substancji zubożających warstwę ozonową (SZWO). Obowiązek ten dotyczy podmiotów przywożących, wywożących, stosujących, prowadzących odzysk, recykling, regenerację lub niszczenie F-gazów i SZWO na terytorium RP. Ewidencje należy prowadzić w formie elektronicznej poprzez system BDS (Baza Danych Sprawozdań);
  • z zakresu korzystania ze środowiska oraz uiszczania opłat do Urzędu Marszałkowskiego (m. in. za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza, wynikające z eksploatacji urządzeń) zgodnie z Ustawą z dnia 27.04.2001 r. – Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519);
  • o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji zgodnie z Ustawą z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2013 r. poz. 1107) do bazy Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE).

Wzór oznakowania urządzenia, które pozytywnie
przeszło kontrolę szczelności agregatu zgodnie
z Rozporządzeniem UE nr 517/2014

 

Podsumowanie

Śledzenie zmian w obowiązujących przepisach środowiskowych jest czasochłonne, a ich interpretacja trudna. Obowiązki z nich wynikające są sporym wyzwaniem zwłaszcza dla małych podmiotów działających w branży chłodnictwa i klimatyzacji. Centralny Ośrodek Chłodnictwa „COCH” w Krakowie, wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu klientów, uruchomił następujące usługi:

  • prowadzenie bilansu czynnika chłodniczego oraz pomoc w przygotowaniu obowiązkowych sprawozdań w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) i substancji zubożających warstwę ozonową (SZWO) do BDS, Urzędu Marszałkowskiego oraz KOBiZE;
  • obsługa systemu CRO (rejestracja w systemie, zakładanie i prowadzenie Kart Urządzeń);
  • okresowa kontrola szczelności urządzeń chłodniczych zgodnie z wymaganiami zawartymi w Rozporządzeniu UE nr 517/2014;
  • pomoc w przygotowaniu procedur wymaganych przez Urząd Dozoru Technicznego przy certyfikacji przedsiębiorstwa;
  • szkolenia dla operatorów urządzeń chłodniczych i agregatów mobilnych;
  • szkolenia F-gazowe – dotyczące urządzeń stacjonarnych, agregatów mobilnych, klimatyzacji samochodowej oraz inne specjalistyczne szkolenia z zakresu chłodnictwa, klimatyzacji i pomp ciepła.

Rys. 1. Przykład protokołu okresowej kontroli szczelności

Obowiązkowe sprawozdania sporządzane przez użytkowników i serwisantów, ewidencja urządzeń, kontrola szczelności, to jedne z wielu nałożonych przez przepisy obowiązków. Nieznajomość aktów prawnych nie zwalnia z obowiązku ich przestrzegania. Aby nie pogubić się w gąszczu obowiązków skontaktuj się z specjalistami COCH, którzy chętnie ci pomogą.

 


Autor artykułu:

mgr inż. Klaudia Paszkowska