Wraz ze wzrostem świadomości wpływu jakości powietrza wewnętrznego na samopoczucie ludzi przebywających w pomieszczeniach wzrasta potrzeba zaopatrywania pomieszczeń w świeże powietrze. Badania ostatnich dwudziestu lat wykazały, że powietrze w pomieszczeniach zamkniętych może wykazać większą koncentrację zanieczyszczeń, niż powietrze na pełnym spalin skrzyżowaniu.

Ponieważ około 90% naszego czasu spędzamy w pomieszczeniach zamkniętych, ryzyko zagrożenia zdrowia naszego organizmu jest duże. Uświadamiamy sobie także, że do zanieczyszczenia powietrza przyczynia się nie tylko dwutlenek węgla wydzielany przez człowieka i zwierzęta, lecz także dym papierosowy, drobnoustroje, opary wyrobów z tworzyw sztucznych stanowiących wyposażenie mieszkania, nieprzyjemne zapachy pochodzące z kuchni i łazienek itp. Gwałtowny postęp technologiczny spowodował wzrost ilości emitowanych wewnątrz pomieszczeń zanieczyszczeń, a także zmianę ich rodzaju, których źródłem są szeroko stosowane obecnie tworzywa sztuczne wykorzystywane do produkcji mebli, urządzeń gospodarstwa domowego, podłóg, okien jak i farb czy lakierów czy stosowanie na co dzień środków chemicznych. Wprowadzenie do powszechnego użycia kuchenek gazowych wyposażonych w otwarte palniki gazowe spowodowało wystąpienie w powietrzu wewnętrznym produktów spalania gazu. Wyposażenie mieszkań w indywidualne łazienki oraz znaczne zwiększenie ilości procesów prania, suszenia i prasowania w mieszkaniach wpłynęło na zwiększenie wilgotności. Wysoka wilgotność w naszych domach sprzyja rozwojowi bakterii, grzybów i pleśni produkujących mytotoksyny i alergenty. Nagromadzenie wyżej wymienionych zanieczyszczeń emitowanych wewnątrz pomieszczeń mieszkalnych powoduje, że sprawna wentylacja to obecnie nie przejaw luksusu, ale konieczność niezbędna dla ochrony zdrowia i życia mieszkańców. Czynniki te powodują częstsze bóle głowy, zmęczenie, alergie, zwiększoną podatność na choroby, podrażnienia i zapalenia górnych dróg oddechowych. Większa jest też częstotliwość zapadania na choroby nowotworowe.
Podstawowym sposobem wymiany powietrza w pomieszczeniach mieszkalnych jest wentylacja grawitacyjna. Powietrze cieplejsze, a więc i lżejsze, gromadzi się pod sufitem i przez kanał wentylacyjny wraz z zanieczyszczeniami wydostaje się na zewnątrz. Intensywność wentylacji grawitacyjnej zależy od różnicy temperatury w pomieszczeniu i na zewnątrz, wysokości kanału oraz prędkości wiatru. Jednak wentylacja grawitacyjna ma też wady. Nie zapewni nam bowiem wystarczającego wietrzenia podczas gotowania lub kąpieli. Przyczyną jest więc szczelność naszego mieszkania, gdyż usuwając powietrze nie mamy możliwości jego uzupełnienia świeżym. Wykorzystanie istniejących kratek wentylacji grawitacyjnej daje nam najczęściej złudzenie wentylowana mieszkania.
W celu obniżenia kosztów eksploatacji systemów grzewczych budynków w ostatnich latach przeprowadzono tzw. termorenowację polegającą głównie na dociepleniu budynków i wymianie stolarki na szczelną („ Ustawa o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych” z dnia 18 grudnia 1998 roku). Przeprowadzone zabiegi fatalnie odbiły się na zdrowiu lokatorów. Zarejestrowano średnio dwukrotne zwiększenie objawów chorobowych takich jak podrażnienie oczu, gardła, żołądka, bóle głowy, kłopoty ze spaniem, mdłości, uczucie duszności. Nierozważnie przeprowadzona termorenowacja budynku może bardzo niekorzystnie wpłynąć zarówno na pracę systemu wentylacyjnego (likwidacja układu wentylacji naturalnej poprzez doszczelnienie budynku i zjawisko „termosu”), jak i na koszty eksploatacji ogrzewania (konieczność częstego wietrzenia budynku poprzez otwierane okien i wyziębianie go). Ustawa o termomodernizacji skupiając się na dociepleniach i oszczędzaniu ciepła pominęła problem wentylacji, jak i uszedł jej uwadze problem odzysku ciepła z usuwanego powietrza z pomieszczeń.
Rozwiązaniem tych problemów jest sprawnie działająca wentylacja. Zadanie to spełnia mechaniczna wentylacja wyciągowa oraz mechaniczna wentylacja nawiewno–wywiewna. Zwrócić uwagę należy jednak na to, że zastosowanie do wywiewu tylko wentylatorów wyciągowych w łazience bądź kuchni, może spowodować transportowanie zanieczyszczonego powietrza przez kilka pomieszczeń do wentylatora wyciągowego. W szczelnym mieszkaniu skuteczność wentylacji będzie minimalna bądź zerowa ze względu na brak doprowadzenia świeżego powietrza. Wówczas wietrzymy mieszkanie, a tym samym zwiększamy zapotrzebowanie energii na podgrzanie powietrza wentylacyjnego. Pociąga to za sobą zwiększenie źródła ciepła, powiększenie ilości grzejników lub innych elementów grzejnych, czyli zwiększenie kosztów eksploatacyjnych obiektu. Gdy zaś wentylacja działa skutecznie zabiera z pomieszczenia 20-40% ciepła. Wyciągane powietrze jest ciepłe, dlatego logiczną konsekwencją przy rosnących kosztach ogrzewania jest skrzyżowanie, oczywiście bez możliwości mieszania się, wychodzącego powietrza z wchodzącym w celu odzyskania jak największej ilości ciepła.
Pamiętając o warunkach, jakie powinna spełniać wentylacja:
- musi być ciągła, pracować podczas naszej nieobecności,
- obsługiwać każde pomieszczenie, zapewniając stała wymianę powietrza,
- zapewniać możliwość regulacji w celu dopasowania do tego co się dzieje w domu i warunków pogodowych,
- powinna być energooszczędna,
zaprojektowany został nowoczesny system wentylacji mechanicznej nawiewno–wyciągowej z odzyskiem ciepła, rozwiązanie problemu wentylacji w budownictwie mieszkaniowym. Składa się on z: 2 wentylatorów (nawiewnego i wyciągowego), krzyżowego wymiennika do odzysku ciepła, filtrów (+czujniki zabrudzenia filtrów), nagrzewnicy elektrycznej, sieci kanałów nawiewnych i wyciągowych, kratek nawiewnych i wyciągowych, przepustnic, tłumików oraz automatyki sterującej tym układem. Głównym elementem tego systemu jest centrala wentylacyjna. Dzięki niej zużyte powietrze oddaje ciepło świeżemu, napływającemu z zewnątrz, bez mieszania się z nim, by w ten sposób odzyskać do 70% ciepła! Zmniejszamy w ten sposób w znacznym stopniu zapotrzebowanie ciepła na podgrzanie powietrza wentylacyjnego. Ciepło odzyskujemy z tzw. ciepła bytowego, a więc emitowanego bezpośrednio przez mieszkańców domu, powstającego przy gotowaniu, praniu, kąpieli i innych czynnościach domowych, którym towarzyszy emisja ciepła oraz ze źródeł ogrzewania domu czy ciepła wydzielanego przez pracujące urządzenia domowe. Odzyskujemy około 70% tego ciepła „za darmo”.
Centrale wentylacyjne nawiewno-wywiewne z odzyskiem ciepła „Ekoklimax” są urządzeniami przeznaczonymi do instalowania zarówno w nowo wybudowanych obiektach, jak też przy modernizowaniu wentylacji użytkowanych już lokali. Są to agregaty rekuperacyjne, spełniające funkcje wentylacji, odzysku ciepła, ogrzewania i chłodzenia oraz filtracji powietrza. Centrale mają różne gabaryty – w zależności od ilości przetwarzanego powietrza i zastosowania. Urządzenia te są odpowiednimi do zastosowania w domach jednorodzinnych, biurach, gastronomiach, muzeach, archiwach, salach gimnastycznych, budynkach użyteczności publicznych itp. Centrale te mają zastosowanie przy wentylacji nowoczesnych jak i remontowanych budynków, wszędzie tam, gdzie zależy nam na doprowadzeniu świeżego powietrza i ograniczeniu strat związanych z wentylacją.
Obudowa centrali wykonana jest z płyt ALP – jednej z najnowocześniejszych technologii z zastosowaniem płyt poliuretanowych powlekanych aluminium, łączonych specjalnymi profilami. Materiał ten spełnia warunki p.poż. klasy 0. Obudowę można również wykonać z blachy ocynkowanej lub kwasoodpornej. Obudowa posiada izolację termiczno-akustyczną.
Kompaktowe wykonanie agregatu pozwala na jego łatwy transport.
Centrale rekuperacyjne „Ekoklimax” można zainstalować dla pojedynczego pomieszczenia oraz jako urządzenie centralne dla danego obiektu (grupy małych pomieszczeń). Centralę umieszcza się najczęściej w piwnicy lub na strychu – w zależności od możliwości. Jeżeli pozwolą na to gabaryty agregatu i warunki pomieszczenia możliwe jest zainstalowanie go pod sufitem lub ukrycie urządzenia w stropie podwieszonym. Instalacja agregatu jest bardzo łatwa.
Układ sterowania charakteryzuje się prostą obsługą, wymagającą od użytkownika minimalnej liczby nastaw, po czym system sterowania samoczynnie kontroluje pracę urządzenia dobierając optymalne parametry. Centrala „Ekoklimax” posiada kompletne wyposażenie sterujące (dodatkowe – wg życzenia klienta). Agregat między innymi wyposażony jest w regulatory obrotów wentylatorów i czujniki temperatury powietrza oraz termostat sterujący pracą nagrzewnicy. Regulacja mocy nagrzewnicy odbywa się wg zadanej temperatury wewnętrznej lub na podstawie temperatury powietrza nawiewanego. Nagrzewnica posiada zabezpieczenie przed przegrzaniem, odcinające dopływ prądu w razie niebezpieczeństwa przegrzania.
Silniki zabezpieczone są dzięki wbudowanym przełącznikom termicznym.
Odszranianie i regulacja mocy odbywa się poprzez przepustnicę obejściowo-odcinającą.
Krzyżowy wymiennik ciepła zastosowany w tym urządzeniu wykonany jest z aluminium (lub poliuretanu) – tysięcy kanalików ułożonych naprzemiennie prostopadle do siebie. Umożliwia on odzysk ciepła ze strumienia powietrza wywiewanego ze sprawnością wynoszącą ok. 70%. Sprawność zależna jest od stosunku powietrza dostarczanego do zużytego oraz wilgotności względnej. Wymiana ciepła odbywająca się pomiędzy dwoma strumieniami powietrza powoduje, że temperatura powietrza świeżego podnosi się (nawet z –18° do +8°C!). Proces ten odbywa się w ten sposób, aby strumienie powietrza nawiewanego i usuwanego nie mieszały się ze sobą.
Jednostka posiada filtry zarówno od strony pobierania jak i oddawania powietrza w celu ochrony wymiennika przed zatkaniem i spadkiem sprawności temperaturowej. Filtry wykonane są z włókniny szklanej wiązanej żywicą. Charakteryzują się niepalnością i średnim stopniem filtracji wynoszącym 93%. Dzięki zamontowaniu w specjalnych ramkach ich wymiana jest prosta. Chcąc obniżyć opory przepływającego przez rekuperator strumienia powietrza oraz nie chcąc narażać wymiennika na zabrudzenia, okresowo (np. latem), zamyka się przepustnicę i przez kanał obejściowy (by-pass), powietrze omijając wymiennik trafia bezpośrednio do kanału.
Jeżeli jest to konieczne centralę można dodatkowo wyposażyć w nagrzewnicę elektryczną lub wodną bądź umieścić ją w kanale wentylacyjnym.
Jednostka posiada system odprowadzenia skroplin. Zainstalowana, zabezpieczona przed korozją taca na skropliny, podłączona jest do odpływu. Odpływ skroplin odbywa się grawitacyjnie lub za pomocą specjalnej pompki.
Podsumujmy więc – centrala nawiewno-wywiewna z wymiennikiem do odzysku ciepła:
- pozwala nam na oszczędność energii cieplnej (=obniżamy koszty ogrzewania/chłodzenia do 70%),
- zastępuje nieefektywną wentylację grawitacyjną,
- dostarcza darmowe ciepło dzięki wymiennikowi,
- likwiduje problemy alergiczne dróg oddechowych,
- pozwala na utrzymanie stałej temperatury i wilgotności w pomieszczeniu,
- wymusza stałość wymiany i filtracji powietrza,
- charakteryzuje się cichą pracą (izolacja akustyczna + wentylatory o niskiej głośności + tłumiki),
- posiada zestaw sterowania automatycznego,
- charakteryzuje się prostą konstrukcją i montażem.
Wdrażanie systemów wentylacji nawiewno-wywiewnej z jednoczesnym odzyskiem ciepła wymaga jedynie świadomych działań architektów na etapie projektowania budynków.
Posiadanie sprawnej wentylacji to nie luksus, ale potrzeba wynikająca z dbałości o ochronę naszego zdrowia i życia.