Stan techniki wentylacji i klimatyzacji jest bezpośrednio związany z wieloma dziedzinami techniki i architektury, budownictwa, różnych gałęzi technologii stosowanych w przemyśle, energetyce, ze środowiskiem zewnętrznym oraz wewnętrznym itp. Z tych uwarunkowań wyrastają potrzeby i konieczność wprowadzania coraz to nowych rozwiązań technicznych.

Potrzeba wentylacji wiąże się z istnieniem budynków lub pojedynczych pomieszczeń, które chroniąc człowieka przed niekorzystnymi wpływami klimatycznymi stwarzają (z różnych przyczyn) warunki sprzyjające pogarszaniu się właściwości powietrza wewnętrznego. Zapobieganie lub chociażby minimalizacja negatywnego oddziaływania tych warunków jest podstawową funkcją wentylacji i klimatyzacji.
Kompleksowe i pełne wykorzystanie wentylacji ma miejsce przy tworzeniu sztucznego klimatu właściwego dla danego pomieszczenia i procesu jego użytkowania. Technika wentylacji i klimatyzacji stanowi bardzo ważny czynnik działania na rzecz zdrowia i komfortu pracy i wypoczynku ludzi. Oddziałuje także na jakość procesów technologicznych produkcji zmierzając do stworzenia niełatwego kompromisu między tymi różnorodnymi uwarunkowaniami.
Architektura, wymagania wewnętrzne...
i problemy energetyczne prowadzą do konieczności traktowania budynku i urządzeń zużywających energię jako jednego obiektu z pełną współzależnością systemów. To z kolei wymusza zastosowanie systemu centralnego zarządzania energią w budynku, a w konsekwencji do pojęcia „budynku inteligentnego", w rzeczywistości systemu inteligentnego. Takie założenia i wymagania projektowe powinny spowodować opracowanie nowych i szybkich metod obliczania i doboru elementów funkcjonalnych i urządzeń przy uwzględnieniu racjonalności i ekonomiczności rozwiązań.
Podstawowe zadanie klimatyzacji i wentylacji to tworzenie w pomieszczeniach optymalnych warunków mikroklimatu, czystości i składu powietrza, a więc w efekcie odpowiedniej jakości powietrza.
Często zdarza się, że za złą jakość powietrza w pomieszczeniach obarcza się złe funkcjonowanie układu wentylacyjnego lub klimatyzacyjnego. W wielu przypadkach jest to niesłuszne i niesprawiedliwe biorąc pod uwagę fakt, że są one jednym z kontrahentów w tworzeniu określonego klimatu wnętrza. Należy przy tym brać pod uwagę rozwiązania architektoniczne budynku oraz zastosowane materiały, wyposażenie pomieszczeń, higienę ogólną użytkowników itp.
Istotnym elementem jest...
usytuowanie budynku i związana z tym jakość powietrza zewnętrznego. Negatywna ocena warunków w pomieszczeniu może także wynikać z niewłaściwego sposobu zarządzania energią w skali budynku. Błędnie rozumiana oszczędność może spowodować powstanie w pomieszczeniach mikroklimatu źle ocenianego (dyskomfort) przez większość użytkowników. Mamy do czynienia z narzekaniem na złą jakość i zbyt małą ilość powietrza, zaduch, wrażenie duszności, suchość powietrza, nieodpowiednią temperaturę itp.
Wynikiem tego są bóle i zawroty głowy, znużenie, senność, podrażnienie oczu, śluzówek nosa i gardła. Jest to I zjawisko zwane „syndromem chorego budynku", obserwowane głównie w budynkach hermetycznych i „skazanych" wyłącznie na działanie oszczędnych systemów klimatyzacyjno-wentylacyjnych. Przeprowadzone badania w wybranych budynkach mieszkalnych i biurowych wykazały obok uchybień w dotrzymaniu niezbędnych parametrów komfortu także nieprzewidziany wcześniej (w fazie projektowej) - deficyt tlenu.
Źle pojęta oszczędność...
poza aspektem technicznym niesie negatywne skutki ekonomiczne polegające na tym, że stosunkowo wysokie nakłady przynoszą nikłe pozytywne efekty przy okazji kompromitując ideę wentylacji i klimatyzacji. Dodatkowe niebezpieczeństwo stanowią nierzadkie zmiany funkcji i przeznaczenia budynków lub poszczególnych pomieszczeń już po zakończeniu prac budowlanych i zainstalowaniu układów klimatyzacyjno-wentylacyjnych.
Jeszcze w niezbyt odległym czasie wiele obiektów (szczególnie w budownictwie mieszkaniowym i ogólnym) dysponowało wentylacją naturalną Grawitacyjną), której zakres stosowania z jej „wrodzonymi" wadami jest bardzo ograniczony. Obecnie, patrząc na grupy obiektów wentylowanych i klimatyzowanych, można zauważyć, że stosunkowo najmniejsze zaniedbania występują w obiektach przemysłowych o specjalnych wymaganiach mikroklimatu technologicznego (produkcja żywności, wyrobów farmaceutycznych, elementów i zespołów elektroniki itp.), a także - choć w mniejszym zakresie - w obiektach użyteczności publicznej. Coraz częściej pojawiają się obiekty (restauracje, pawilony i centra handlowe), w których właściciel na widocznym miejscu umieszcza informację o funkcjonowaniu klimatyzacji, wychodząc ze słusznego założenia, że spełnia ona rolę porównywalną z najlepszą reklamą merytoryczną.
Coraz większe zainteresowanie...
klimatyzacją wynika zarówno z rosnącej świadomości o niezaprzeczalnych pożytkach z jej stosowania, a także coraz wyższego poziomu technicznego dostępnych na rynku urządzeń klimatyzacyjnych (przede wszystkim produkcji krajowej), dających uzasadnioną pewność optymalnego rozwiązania nawet bardzo wyrafinowanych problemów związanych z klimatyzacją obiektów i pomieszczeń o najbardziej zróżnicowanych parametrach użytkowych.
Centrale klimatyzacyjne wykonane w nowoczesnej technologii monobloków (np. Clima Friend, Clima Profil, Clima Sky, Clima Top - VTS Clima) w wykonaniu liniowym lub piętrowym, przystosowane do montażu na podłodze, na wspornikach, jako podwieszane lub w wersji dachowej, stanowią bardzo popularne warianty konstrukcyjne. Zewnętrzne klimatyzatory wyposażone w kompletny układ chłodniczy (sprężarka-chłodnica-skraplacz) z filtrem i nagrzewnicą (Clima Vera VTS-Clima) dają możliwość prowadzenia wszechstronnej obróbki powietrza, nie obarczając jednocześnie użytkownika obowiązkiem budowy tradycyjnych maszynowni klimatyzacyjnych. Całość jest sterowana układem automatycznej regulacji wyposażonej w tzw. zestaw ekonomizera z siłownikiem inteligentnym, które optymalizują pracę urządzenia niezależnie od wymagań mikroklimatu i warunków zewnętrznych.
Przyklad...
podany niżej świadczy o niekonwencjonalnym, w kontekście codziennej praktyki projektowej, podejściu projektanta do zadania sklimatyzowania właściwie standardowego obiektu. Jest nim dwukondygnacyjny, podpiwniczony budynek mieszkalny, mający na każdej kondygnacji po dwa mieszkania (o powierzchni ok. 200 m2 każde). Pierwszy projekt przewidywał obróbkę powietrza przez jedną centralę klimatyzacyjną wykonaną przez zachodniego producenta, zlokalizowaną w piwnicy budynku. Pomysł ten nie został zaakceptowany przez przyszłych użytkowników (w tym przypadku na szczęście dość dobrze zorientowanych w najważniejszych problemach techniki klimatyzacyjnej).

Nowy projektant podszedł do tego zagadnienia bardziej racjonalnie. Zaproponował 4 wymienione wyżej zewnętrzne kompaktowe agregaty klimatyzacyjne typu Clima Vera - VTS Clima, których zastosowanie przyniosło niezaprzeczalnie pozytywne efekty:
• zasadniczo ograniczyło sieć kanałów wentylacyjnych (nadmiernie rozbudowanych w pierwszym projekcie),
• pozwoliło wykorzystać powierzchnię dachu budynku,
• dało możliwość wykorzystania znacznej powierzchni piwnicy, wcześniej przeznaczonej na maszynownię klimatyzacyjną,
• zapewniło możliwość indywidualnego ustawiania parametrów powietrza w każdym mieszkaniu w zależności od potrzeb i upodobań użytkowników, niezależnie od pory dnia i roku,
• indywidualny klimatyzator na każde mieszkanie umożliwił indywidualne rozliczanie kosztów zużycia energii elektrycznej (szczególnie za okresy związane z czasową nieobecnością mieszkańców),
• w związku z faktem zróżnicowanej wartości zysków ciepła w każdym mieszkaniu (zależnej od usytuowania w stosunku do stron świata i kondygnacji) wielkości klimatyzatorów dobrano indywidualnie w zależności od tego ważnego w procesie projektowania klimatyzacji parametru energetycznego.
Agregaty klimatyzacyjne Clima Vera są urządzeniami praktycznie bezobsługowymi (poza koniecznością ustawienia automatyki w okresie rozruchu instalacji), dając użytkownikowi wrażenie komfortu nieodłącznego w sytuacjach korzystania z urządzeń technicznych optymalnie przystosowanych do potrzeb.
Podkreślenia...
jednak wymaga fakt, że stale rosnący poziom technicznej oferty producentów urządzeń klimatyzacyjnych nie zawsze idzie w parze ze świadomością potencjalnych użytkowników w zakresie racjonalnego określenia własnych rzeczywistych potrzeb. Z reguły dążą oni do minimalizacji kosztów inwestycyjnych. Naciski na skłonnych do uległości projektantów kończą się więc efektami dalekimi od oczekiwań i niewspółmiernymi do nakładów finansowych. Niekorzystne jest również zjawisko funkcjonowania na rynku projektantów o niskich kwalifikacjach zawodowych. Ich działalność może powodować pojawienie się opinii o bezcelowym lub wręcz szkodliwym instalowaniu urządzeń klimatyzacyjnych.
Osobnym problemem...
jest zbyt częste występowanie zaniedbań w zakresie podstawowych chociażby czynności obsługowych prowadzonych we własnym zakresie lub przy wykorzystaniu serwisów firmowych. W większych obiektach (przemysł, szpitale, biurowce, pawilony handlowe) z reguły istnieją mniej lub bardziej sprawne służby techniczne, które starają się utrzymać urządzenia w stanie względnej sprawności technicznej. W zdecydowanej większości pozostałych przypadków niekompetencja, irracjonalna oszczędność kosztów eksploatacji i opieszałość użytkowników może w krótkim czasie doprowadzić instalacje
i urządzenia klimatyzacyjne do całkowitej degradacji technicznej.
mgr inż. Jerzy WALCZAK
mgr inż. Jerzy WALCZAK był od lat cenionym fachowcem w dziedzinie techniki klimatyzacyjnej. Swoją wiedzą i ogromnym doświadczeniem zawsze chętnie dzielił się ze środowiskiem branżowym. Zapisał się też trwale w dziele upowszechniania nowatorskich rozwiązań w technice klimatyzacyjnej.

Komentarze

  • proszę o wyjaśnienia w tej zatrważającej sprawie

    czyżby coś się stało autorowi tekstu ??

  • Błagam

    Błagam nigdy nie łączcie wetylacji z klimatyzacją, czy z ogrzewaniem (nadmycowym). Tracimy wtedy sterowalność. .Klimatyzacja jak i ogrzewanie ma "mieszać" powietrze w środku pomieszczenia, a wentylacja dostarczać 20 m3 na "osobogodzinę" niezależnie od temperatury, kto tego nie pojmuje albo nie rozumie fizyki, albo mija się z prawdą nie bez udziału świadomości.

  • Ależ ciekawostka

    fantastycznie... Pan Walczak reklamuje produkty z powodzeniem rozpowszechniane przez takie marki jak Trane i York. Rooftopy znane są wkońcu od kilku latek, nie?
    No ale to każdy Polak potrafi najlepiej - czyli wyważać otwarte drzwi

  • re: Błagam

    masz rację ... wszyscy wrzucają do jednego worka wentylację i klimatyzację ... niektórzy wręcz twierdzą że wentylacja jest rodzajem klimatyzacji (taką ubogą klimatyzację)... horror

  • (rus)ty z uma soszoł

    Proponuję autorowi do nazewnictwa z wczesnego R-Sch. p.t. ,,wietrzenie''(1902 r.)Klimatyzacja ,wentylacja mechaniczna i wywiewki kanalizacyjne to działy tej dziedziny nauki.Oczywiście zawory napowietrzające to nowy podrozdział wywiewek kanalizacyjnych tak jak np. klimatyzatory typu Split.A może jeszcze głębiej retro np. ,,gazy''(scena z bitwy pod Piławcami z filmu ,Ogniem i mieczem'').Z uma zaszoł no powtotnoj dorogi nie naszoł.