Referat wprowadzający wygłoszony na FORUM TERMOMODERNIZACJA 2002 (18.02.2002 r. Warszawa)

Termomodernizacja po nowelizacji ustawy
Termomodernizacja budynków oraz źródeł i sieci ciepłowniczych rozwija się w Polsce już od kilku lat i stała się normalnym, powszechnie znanym przedsięwzięciem inwestycyjnym. Jednak w miarę upływu czasu zmieniają się warunki prawne i ekonomiczne, a także dostępne technologie. Dlatego konieczne jest co pewien czas spojrzenie na stan przepisów i praktycznych działań w tej dziedzinie, dokonanie oceny i wytyczanie nowych kierunków postępowania.
Temu właśnie celowi służy FORUM TERMOMODERNIZACJA 2002.
Termomodernizacja odbywa się przy wykorzystaniu różnych zasad finansowania, jednak szczególne znaczenie ma system wspierania przedsięwzięć utworzony w Ustawie Termomodernizacyjnej. Można ocenić, że ustawa przyczyniła się do szerokiego upowszechnienia przedsięwzięć termomodernizacyjnych.
Warto odnotować fakt, że Ustawa Termomodernizacyjna oddziaływuje nie tylko bezpośrednio przez udzielanie pomocy państwa, ale także pośrednio przez stworzenie licznych przykładów przedsięwzięć w tej dziedzinie. Te przykłady powodują, że termomodernizacja budynków, źródeł ciepła i sieci odbywa się także w obiektach nie objętych ustawą lub przy wykorzystaniu innych źródeł finansowania. Także wprowadzona w ustawie zasada poprzedzenia inwestycji przez wykonanie audytu energetycznego została przyjęta przez szereg instytucji, które realizują termomodernizację z własnych funduszy, np. samorządy lokalne, PKP, wojsko itd.
Pomoc finansowa udzielana w trybie ustalonym w ustawie z 18.12.1998 była jednak oceniana jako zbyt mało odczuwalna, dlatego też wniosków o premię termomodernizacyjną było mniej niż zakładali twórcy ustawy.
Nowelizacja ustawy dokonana w czerwcu ubiegłego (21.06.2001) roku stworzyła nowe warunki pomocy państwa, znacznie korzystniejsze dla inwestorów.
Wprowadzona zmiana zasady wypłaty premii termomodernizacyjnej, a także przedłużenie okresu spłaty kredytu wyraźnie zwiększają atrakcyjność pomocy państwa w tej dziedzinie, a poszerzenie listy obiektów objętych działaniem ustawy o budynki zbiorowego zamieszkania o charakterze socjalnym – otwiera drogę nowej grupie inwestorów.
Perspektywy
Wprowadzone zmiany ustawowe, a także powszechna już społeczna akceptacja celowości oszczędzania energii drogą termomodernizacji – stwarzają perspektywy dla rozszerzania zakresu realizowanych przedsięwzięć. Natomiast na rozwój termomodernizacji niekorzystnie może tu wpływać trudna sytuacja gospodarcza kraju.
Można się bowiem spodziewać ograniczonej wielkości funduszu termomodernizacji z którego wypłacana jest premia, a także trudności finansowych poszczególnych inwestorów.
Z kolei obniżenie stopy procentowej udzielanych kredytów niewątpliwie podwyższa efektywność ekonomiczną termomodernizacji.
Zapowiedziany przez Rząd program wspierania budownictwa mieszkaniowego może także pośrednio przyczynić się do ożywienia termomodernizacji.
Efekty ekonomiczne termomodernizacji są już powszechnie doceniane, można się więc spodziewać, że liczba podejmowanych przedsięwzięć nie zmniejszy się nawet w okresie gorszej sytuacji gospodarczej, a po polepszeniu tej sytuacji nastąpi ogromne ich rozpowszechnienie.
Rozwój metod i technologii
Obserwuje się, że podstawowe środki termomodernizacji t.j. ocieplanie przegród zewnętrznych i podnoszenie sprawności systemu grzewczego stały się już pewnym standardem o sprawdzonych technologiach i sprawdzonej efektywności. Jednak oprócz tych standardowych usprawnień coraz częściej modernizacje obejmują także poprawę systemu wentylacji pomieszczeń, a także wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych, zwłaszcza wykorzystanie energii biomasy, energii słonecznej i pomp ciepła.
Rozpoczęły się także modernizacje wprowadzające skojarzone wytwarzanie energii cieplnej i elektrycznej w lokalnych źródłach.
Ten rozwój metod i technologii wymaga od audytorów energetycznych, projektantów, wykonawców i inwestorów stałego zapoznawania się z nowościami techniki, ich efektywnością i obszarem racjonalnego stosowania.
Termomodernizacja w perspektywie integracji europejskiej
Blisko przed nami jest integracja z Unią Europejską, a jeszcze wcześniej nastąpi wprowadzenie szeregu przepisów i zasad obowiązujących w Unii. Warto więc już dziś zastanawiać się jakie to będą zmiany i do tych zmian się przygotowywać.
Nie wchodząc w szczegółową analizę przepisów Unii Europejskiej można stwierdzić, że przepisy te będą kładły wielki nacisk na problemy ekologii. Wprowadzanie źródeł energii odnawialnej będzie znacznie bardziej wspierane, a nawet wymuszane. Do codziennej praktyki wejdą też przepisy oparte o zasady zrównoważonego rozwoju zastosowane także do budownictwa, a w tym również do termomodernizacji.
W gospodarce światowej pojawił się też nowy kierunek dotyczący wszelkich przedsięwzięć gospodarczych i technicznych – jest to wymóg społecznej odpowiedzialności. Według tej zasady konieczne jest analizowanie skutków jakie w wyniku podejmowanych przedsięwzięć powstają dla zdrowia pracowników realizujących przedsięwzięcie i dla użytkowników obiektu, a także skutki ekologiczne, a ewentualne i społeczne. To nowe podejście może mieć wpływ także na przedsięwzięcia termomodernizacyjne.
Nowy dodatkowy impuls dla termomodernizacji budynków powstanie z chwilą wprowadzenia tzw. paszportów lub certyfikatów energetycznych dla budynków. Wymóg opracowania takich paszportów dla budynków wprowadza właśnie Unia Europejska i w niedalekiej przyszłości można spodziewać się go także w Polsce. Paszport energetyczny zawierający dane o zapotrzebowaniu na energię, a zwłaszcza na ciepło do ogrzewania stanie się ważnym dokumentem przy sprzedaży i wynajmie budynków, mieszkań, biur i pomieszczeń użytkowych, wpływając wyraźnie na osiągane ceny. Każdy właściciel będzie więc zainteresowany doprowadzeniem budynku do stanu, który potwierdzony w paszporcie energetycznym będzie świadczyć o dobrym stanie budynku, a więc będzie to skłaniać do realizacji termomodernizacji.
Warunki rozwoju
Termomodernizacja przynosi wyraźne obniżenie kosztów eksploatacji budynków, powinna się więc dalej rozwijać i rozszerzać w interesie właścicieli, użytkowników i całej gospodarki kraju. Warunki wprowadzone w nowelizacji ustawy są już wyraźnie atrakcyjne dla inwestorów. Co można zrobić, aby przedsięwzięcia termomodernizacyjne wspierać i rozwijać?
Na pewno trzeba dalej upowszechniać w społeczeństwie informacje o tym w jaki sposób korzystnie realizować termomodernizację. Trzeba także upowszechniać te nowe środki i technologie, które można zastosować, a które się stale pojawiają. Potrzebne są więc spotkania, seminaria, szkolenia, podręczniki, poradniki, foldery, ulotki, plakaty, a także informacje w internecie kierowane do różnych grup odbiorców. Działalność promocyjna w tej dziedzinie została w ustawie powierzona Bankowi Gospodarstwa Krajowego.
Konieczne jest także stałe obserwowanie działania systemu wspierania termomodernizacji stworzonego w ustawie i w przypadku stwierdzonych usterek systemu – postulowanie kolejnej nowelizacji ustawy.
Rola Zrzeszenia Audytorów Energetycznych
Na realizację przedsięwzięć termomodernizacyjnych duży wpływ mają audytorzy energetyczni.
Prawidłowo dokonana ocena energetyczna obiektów, wybór racjonalnych usprawnień i trafne określenie przewidywanych efektów - to cel działania audytorów, a jednocześnie to warunek efektywności całego systemu wspierania termomodernizacji. A więc dobre przygotowanie do pełnienia czynności audytora ma wielkie znaczenie.
Audytor energetyczny stał się już zawodem znacznej grupy osób. Wiele osób pełni funkcje audytora obok swojego podstawowego zawodu, ale jest też szereg osób dla których zawód ten stał się podstawowym źródłem utrzymania. Powstały też firmy audytorskie, które wykonują liczne audyty ( nie tylko dla przedsięwzięć finansowanych w trybie ustawy), a także prowadzą różnego rodzaju doradztwo dotyczące racjonalnego użytkowania i oszczędzania energii. Obserwuje się także prowadzenie przez audytorów analizy energetycznej obiektów po zrealizowanej termomodernizacji i oceny uzyskanych rzeczywistych efektów.
Zrzeszenie Audytorów Energetycznych zgrupowało dużą część osób prowadzących działalność audytorską, w tym zapewne osoby najbardziej aktywne w tej działalności.
Zrzeszenie ma do spełnienia ważną rolę w całym systemie wspierania termomodernizacji. Szczególnie ważne jest stałe podnoszenie kwalifikacji audytorów i zaopatrywanie ich w niezbędne informacje i nowe przepisy. Zrzeszenie może także bezpośrednio wpływać na propagowanie termomodernizacji.
Zrzeszenie potrzebuje jednak wsparcia finansowego swojej działalności, gdyż składki członkowskie na to nie wystarczają.
A. Panek (Narodowa Agencja Poszanowania Energii)
A. Węglarz (Krajowa Agencja Poszanowania Energii)

Internet:
NAPE
ZAE