Jaki model systemu wybrać jako najbardziej optymalny?


Odpowiada: Tomasz Kamiński, Kierownik działu systemów wentylacji pożarowej Mercor
Zastosowanie klap oraz ich poprawny montaż w budynku to dopiero
połowa sukcesu. Sama klapa zapewnia odpowiednią odporność ogniową, jednak do pełnego i niezawodnego działania potrzebuje odpowiedniego systemu zasilania, sterowania i nadzoru. Ww. system, stanowiący część rozbudowanej instalacji ochrony ppoż. budynku, musi zostać dobrany w sposób przemyślany, po analizie wielu czynników,
różnych dla danej inwestycji.
Wyboru konkretnego modelu (systemu) zasilania i sterownia dokonuje
projektant bądź wykonawca instalacji bezpieczeństwa. Musi on zwrócić
jednak uwagę na konsekwencje wyboru danego rozwiązania, jego zalety,
wady, modułowość oraz elastyczność. Najważniejszą kwestią jest
sprawdzenie czy wybrane urządzenia (centrale, moduły, sterowniki, systemy
central) mają stosowne dopuszczenia w postaci Certyfikatu
Zgodności
wydanego przez uprawnioną instytucję, umożliwiające zastosowanie
w ochronie ppoż. na rynku polskim. Następnie w zależności
od rodzaju budynku, jego wielkości, przeznaczenia, rozmieszczenia klap
ppoż., a także scenariusza pożarowego i wymogów inwestora wybierane
jest konkretne rozwiązanie techniczne.
Na rynku polskim oferowanych jest kilka rozwiązań przeznaczonych
bądź przystosowanych do zasilania i sterowania pracą klap ppoż.

Rys. 1 Idea systemu zasilania i sterowania
klap z centralami wykrywania i sygnalizacji pożaru

Najdłużej stosowanym sposobem jest system z niezależną instalacją zasilania
klap oraz centralą wykrywania i sygnalizacji pożaru wykorzystywaną wyłącznie do sterowania oraz odczytu informacji zwrotnych
z obsługiwanych urządzeń
(rys. 1). System taki zdobył popularność
głównie z powodu braku na rynku rozwiązań dedykowanych do celów
sterowania i kompleksowej obsługi klap ppoż. Idea systemu oparta jest
o centralę sygnalizacji pożaru oraz moduły WE/WY umieszczane przy klapach
na pętlach dozorowych. Każdy moduł po otrzymaniu rozkazu z centrali
steruje przyporządkowanym do niego urządzeniem. Niestety moduł
nie może bezpośrednio zasilać obsługiwanego urządzenia. Zasilanie musi
odbywać się za pomocą niezależnej instalacji. Jeśli do sterowania klap
ppoż. zastosowane zostaną centrale wykrywania i sygnalizacji pożaru, należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię, tzn. szybkość odpowiedzi
oraz możliwości przetwarzania dużej ilości danych i sygnałów podczas
realizacji scenariusza pożarowego. Centrale wykrywania i sygnalizacji
pożaru, jak sama nazwa wskazuje służą do wykrywania oraz sygnalizowania
faktu pojawienia się zagrożenia pożarowego i głównie w tym celu
zostały skonstruowane oraz przebadane. Wykorzystywanie centrali
do sterowania urządzeń zewnętrznych oraz do odczytywania dużej
liczby sygnałów z np. wyłączników krańcowych klap ppoż. może powodować
niepotrzebne obciążanie procesora centrali i w konsekwencji wolniejszą reakcję systemu na pojawiające się zagrożenie w postaci pożaru.

Rys. 2 Idea systemu zasilania i sterowania
klap z dedykowanymi sterownikami

Innym rozwiązaniem (lepszym niż opisane powyżej) są specjalizowane
dedykowane sterowniki przeznaczone do sterowania i zasilania klap (rys. 2). Urządzenia te w strukturze działania
i instalacji przypominają system wykonany
z zastosowaniem central wykrywania i sygnalizacji
pożaru. Przy każdej klapie musi zostać
zainstalowany dedykowany aparat zasilająco-sterujący, odpowiedzialny za poprawne
działanie urządzenia. Drugi ze sterowników
dedykowanych znajduje się w rozdzielni elektrycznej
i obsługuje grupowo kilka klap wg
zapisanego w pamięci stałego programu działania. Niestety moduły umieszczane przy klapach
muszą być zasilane z niezależnego od
systemu źródła (osobna instalacja), system
bowiem nie ma możliwości bezpośredniego
zasilania urządzeń i sterowania nimi. Dedykowane
sterowniki bardzo dobrze sprawdzają się
dla prostych algorytmów pożarowych w małych i średnich budynkach. System oparty na
sterownikach dedykowanych może współpracować
tylko z odpowiednio przygotowanymi
osiowymi siłownikami elektrycznymi.

Rys. 3 Idea systemu zasilania i sterowania
klap z modułowymi centralami zasilająco-sterującymi

Trzecim rozwiązaniem są specjalizowane
modułowe centrale zasilająco-sterujące
(rys. 3) lub kompleksowe systemy zarządzania wyposażone w odpowiednie sterowniki
do zasilania i sterowania klap
ppoż.
Urządzenia zostały zaprojektowane
oraz przebadane dla spełnienia konkretnego
postawionego im zadania – obsługi urządzeń
wchodzących w skład systemów ochrony
pożarowej budynków. Centrale cechuje duża modułowość, elastyczność oraz możliwość
realizowania skomplikowanych algorytmów
pożarowych. Sterowanie, zasilanie,
kontrola obwodów, sygnalizacja działania
klap ppoż. odbywa się z jednego poziomu
i miejsca, przez co cały system staje się bardziej
niezawodny w eksploatacji oraz podczas
zagrożenia pożarowego. Scalenie funkcji
zasilania, sterowania oraz monitorowania
w jednym urządzeniu ma również duże zalety
od strony codziennej obsługi systemu
oraz serwisu.
Dzięki modułowej konstrukcji i zastosowanym
rozwiązaniom centrale obsługują klapy
wyposażone w dowolny mechanizm wyzwalająco-sterujący (siłowniki osiowe, zwalniaki
elektromagnetyczne). Centrale mogą w sposób
ciągły nadzorować linie transmisji sygnałów, linie zasilające oraz linie sygnałów zwrotnych.
Mogą one współpracować z innymi
centralami tego samego typu i systemami
sygnalizacji pożarowej. Opisywane urządzenia
mogą w zależności od potrzeb i wymagań zapewnić
komunikację z BMS za pomocą
otwartego protokółu transmisji danych.
Podsumowując, każdy z wymienionych sposobów
zasilania i sterownia klap ma swoje zalety
oraz wady. Mając na uwadze niezawodność
systemu oraz zapewnienie maksymalnego
bezpieczeństwa ludzi, wybrany system powinien
charakteryzować się m.in. modułowością
i elastycznością, z zachowaniem oczywiście
odpowiedniej granicy cenowej. Doświadczenie
pokazuje, iż bardzo dobrze ww. warunki
spełniają modułowe dedykowane centrale
zasilająco-sterujące, zaprojektowane oraz wykonywane
pod konkretne, stawiane im zadania
i cele.
Źródło: Polski Instalator nr 01/2007