W Polsce istnieje kilka tysięcy zainstalowanych przed rokiem 2003 systemów klimatyzacyjnych ze zmienną ilością czynnika chłodniczego VRF (ang. Variable Refrigerant Flow). Większość tych układów wykorzystuje czynnik chłodniczy R22, którego nie można już spotkać w obecnie sprzedawanych systemach klimatyzacyjnych. Przepisy polskie, dostosowane od roku 2003 do przepisów Unii Europejskiej, zakazują importerom wprowadzania na nasz rynek urządzeń z czynnikiem chłodniczym R22. Sam czynnik R22 można będzie sprzedawać na polskim rynku jeszcze przez kila lat, co oznacza, że wszyscy użytkownicy klimatyzatorów pracujących ze starym czynnikiem, staną w najbliższym czasie przed problemem wymiany swoich urządzeń na nowe.

Zastosowanie w układach klimatyzacyjnych nowych czynników chłodniczych R407C i R410a, zmusiło konstruktorów tych urządzeń do wykorzystania nowego rodzaju olejów chłodniczych. Olej mineralny wykorzystywany przy czynniku R22 został zastąpiony syntetycznym olejem estrowym użytym do sprężarek pracujących z czynnikiem chłodniczym R407C i R410a.
W związku z brakiem technologii dokładnego czyszczenia instalacji z resztek starego oleju mineralnego, decyzja wymiany systemu klimatyzacyjnego VRF na nowy, związana była z koniecznością wymiany instalacji, a co za tym idzie z dużymi kosztami prac budowlanych w istniejących obiektach. Niedopuszczalna jest również wymiana urządzeń bez wymiany instalacji, pozostawiając w niej resztki starego oleju. Miedzy olejem mineralnym i syntetycznym zachodzą niepożądane reakcje, których skutkiem jest utrata właściwości oleju i w konsekwencji uszkodzenie kosztownych urządzeń instalowanych w układach VRF.
Firma Mitsubishi Electric reagując na problem występujący w skali masowej w na rynku klimatyzacyjnym japońskim i zachodnioeuropejskim opracowała nowatorską technologię eliminującą konieczność wymiany instalacji wraz z wymianą urządzeń. System ten nazwano Replace Multi. Zastosowanie go umożliwia całkowite wyczyszczenie istniejącej instalacji chłodniczej i wykorzystanie jej do pracy z nowymi urządzeniami i nowym czynnikiem chłodniczym. Replace Multi umożliwia wymianę urządzeń wszystkich producentów systemów VRF (Daikin, Hitachi, Mitsubishi Heavy Industries, Sanyo, Toshiba).
Ze względu na ciśnienia pracy oraz średnice rur konstruktorzy nowego systemu Replace Multi zastosowali w nim czynnik chłodniczy R407c. Układ ten pracuje z ciśnieniem ok. 2,9 MPa, czyli takim samym jak stare systemy z czynnikiem R22. Nie można było wykorzystać czynnika chłodniczego R410a, ponieważ ciśnień rzędu 3,8-4,2 MPa mogą nie wytrzymać rury miedziane zastosowane przed laty dla układów z czynnikiem R22. Znacznie większe ciśnienia w instalacji z czynnikiem R410a powodują oczywiście konieczność zmniejszenia średnic rur freonowych. Wymiary rur w systemie Replace Multi, dzięki zastosowaniu czynnika chłodniczego R407C, są takie same jak w adekwatnych pod względem wydajności starych systemach klimatyzacyjnych.
Proces Replace Multi


W istniejącym już systemie VRF wymieniamy wszystkie jednostki wewnętrzne oraz agregat. Możemy do tego celu użyć wyłącznie specjalnych agregatów City Multi. Do wyboru mamy dwie wielkości: PUHY-P200YREM-A (23 kW) lub PUHY-P250YREM-A (29 kW). Do agregatu podłączamy specjalny, opatentowany przez Mitsubishi Electric Zestaw Odzysku Oleju (ang. Oil Trap Kit; fot. 1) i uruchamiamy system w trybie chłodzenia. W ciągu 1 2 godzin wnętrze rur całej instalacji przepłukiwane jest strumieniem cieczy na bazie czynnika R407C. Nowe agregaty Replace Multi specjalnie przystosowane do wyłapywania oleju mineralnego, który to odprowadzany jest z układu za pomocą Oil Trap Kit.
Stan odzyskiwania oleju przedstawiany jest przez cały czas na ekranie komputera podłączonego do zestawu. On również informuje nas o zakończeniu operacji. Po tym fakcie odłączamy Zestaw Odzysku Oleju i ponownie uruchamiamy cały system. Po ok. 1 miesiącu od rozpoczęcia pracy należy ponownie skontrolować sytuację olejową nowego układu VRF. Proces Replace Multi przedstawiony jest na rysunku 2.
Firma Mitsubishi Electric jako jeden z czołowych producentów systemów klimatyzacyjnych stawia olbrzymi nacisk na klasę energetyczności sprzedawanych urządzeń. Przy konstruowaniu nowego układu Replace Multi nie zapomniano również o tym parametrze. Nowe agregaty City Multi stosowane w układzie Replace Multi posiadają współczynnik COP = 3,61. Parametr ten daje nam 11-20% oszczędności energii w stosunku do układów, które zastępujemy przy pomocy Replace Multi.


Proces wymiany urządzeń klimatyzacyjnych dotyczy nie tylko systemów FRV. Z tym samym problemem spotkają się posiadacze starych, zawierających czynnik chłodniczy R22, klimatyzatorów typu split. Również w tej kwestii firma Mitsubishi Electric znalazła rozwiązanie. Nowa technologia wymiany klimatyzatorów typu split na nowe, pracujące z czynnikiem chłodniczym R410a, oparta jest o zastosowanie w
nich nowego rodzaju oleju HAB (ang. Hard Akryl Benzene), którego specjalne właściwości pozwalają na przeprowadzenie w nowym układzie procesu oczyszczenia instalacji ze starego oleju mineralnego. Proces ten możliwy jest dzięki zastoso-waniu specjalnych separatorów i filtrów oleju, które to wyłapują z instalacji pozostałości oleju mineralnego.
Ponieważ nowe klimatyzatory typu split, oferowane przez Mitsubishi Electric, pracują z czynnikiem chłodniczym R410a, każdy instalator zobowiązany jest do sprawdzenia zgodności średnic rur freonowych oraz grubości ich ścianek.
Zobacz też artykuł: Wymiana klimatyzatora na nowy możliwa bez wymiany instalacji chłodniczej

Autor: Mariusz Olejnik, Ventra Clima