Przepustnica to jeden z elementów tworzących system wentylacyjny, biorący udział w rozprowadzaniu powietrza. Jej zadaniem jest regulacja i odcinanie dopływu powietrza w przewodzie wentylacyjnym. Poprzez zmianę położenia przepustnicy steruje się ilością powietrza wentylacyjnego, co pozwala na uzyskanie odpowiedniego bilansu powietrza oraz rozłożenia ciśnień w instalacji. Umożliwia to dopasowanie systemu do każdych potrzeb.

Przegląd przepustnic wentylacyjnych

Przepustnica daje także możliwość odcięcia dopływu powietrza, co ma duże znaczenie, zwłaszcza w większych obiektach przemysłowych, aby ograniczyć napływ zimnego powietrza zwłaszcza w okresie zimowym. Budowa przepustnicy nie pozwala na odcięcie przepływu powietrza w 100%, więc dopływ świeżego powietrza jest zapewniony.

Zastosowanie przepustnic możliwe jest w każdych warunkach, gdyż w ofercie występuje cały wachlarz różnych ich typów. Zakres stosowania przepustnic jest bardzo szeroki i w zależności od konstrukcji mogą być użyte do:

  • odcięcia dopływu powietrza – w przepustnicy montowana jest pełna płaszczyzna zamykająca;
  • regulacji przepływu powietrza – płaszczyzna przepustnicy umożliwia określony przepływ powietrza nawet przy zamkniętej przepustnicy;
  • wymuszenia przepływu powietrza w jednym kierunku – płaszczyzna zastawkowa/motylkowa przepustnicy powoduje przepuszczanie powietrza tylko w jedna stronę.

 

Parametry przepustnic:

  • charakterystyka otwarcia – stosunek wolnego przekroju do przekroju przy całkowicie otwartej klapie w zależności od kąta nastawienia. Kąt nastawienia przy zamkniętej klapie α=1;
  • charakterystyka oporu – współczynnik strat miejscowych ξ dla otwartej przepustnicy mieści się w zakresie 0,2 - 0,5 w zależności od konstrukcji;
  • moment obrotowy – potrzebny do uruchomienia przepustnicy zależy od prędkości powietrza, tarcia łożysk i przepustnicy.  Wynosi około 10-20 pól powierzchni czołowej i jest wyrażony w Nm.;
  • charakterystyka przepływu – pokazuje ilość powietrza przepływającego przez przepustnicę w zależności od kąta nastawienia przy różnym oporze.

 

Montaż przepustnicy następuje za pomocą wkrętów samowiercących lub nitów zrywalnych w część kanału, w który jest wsunięty łączący kołnierz. Przepustnicę montuje się zgodnie z kierunkiem przepływu powietrza oznaczonym na obudowie. Montuje się je zazwyczaj na każdym odgałęzieniu do elementu nawiewnego i wywiewnego. Miejsce montażu powinno znajdować się w odpowiedniej odległości przed oraz za przeszkodami na drodze powietrza, zgodnie z informacją dołączoną do króćców pomiarowych, co pozwoli na uzyskanie dokładnego pomiaru przepływu. 

 

Regulacja może odbywać się ręcznie lub automatycznie poprzez zastosowanie siłowników o napięciu 230V lub 240V. Automatyczne sterowanie jest wskazane w większych instalacjach wentylacyjnych, gdzie ze względu na liczbę punktów regulacyjnych sterowanie ręczne nie jest praktycznie możliwe.

 

Przepustnice występują w wersji dla przewodów wentylacyjnych okrągłych lub prostokątnych. Materiał, z którego są wykonane to blacha stalowa ocynkowana, nierdzewna, tworzywo sztuczne lub aluminium. W większości przypadków stosuje się przepustnice z blachy ocynkowanej. W miejscach, gdzie powietrze jest zanieczyszczone przez związki chemiczne z blachy kwasoodpornej, a w obiektach o podwyższonej wilgotności z tworzywa sztucznego. Najczęściej stosuje się przepustnice okrągłe, soczewkowe i prostokątne. Występują jako jedno- lub wielopłaszczyznowe z współbieżnymi i przeciwbieżnymi łopatkami. Przepustnice wielopłaszczyznowe dają bardziej równomierne rozprowadzenie powietrza niż jednopłaszczyznowe.

 

Przy wyborze odpowiedniej przepustnicy duże znaczenie ma też klasa szczelności, jaką ma spełnić. Sposób wykonania decyduje o klasie szczelności przepustnicy. Szczelność przepustnic odnosi się zarówno do zatrzymywania przepływu powietrza względem otoczenia, jak i wewnątrz instalacji. Szczelność w odniesieniu do środowiska zewnętrznego instalacji wentylacyjnej charakteryzuje poziom przecieku powietrza z kanału do otoczenia przez łączenia instalacji oraz stopień zaciągania powietrza z otoczenia do wnętrza kanału. Wielkość tą opisują klasy szczelności A, B, C i D. Szczelność zamkniętej przepustnicy określa ilość powietrza przepływającego przez zamkniętą przepustnicę w odniesieniu do powierzchni zamkniętego kanału. W wypadku klasy 0 szczelność nie jest wymagana. Klasy 0 i 1 przewidziane są dla przepustnic regulacyjnych, a najwyższa 4 klasa dotyczy bardzo szczelnych przepustnic odcinających.

 

W ofercie jest dostępnych wiele rodzajów przepustnic. Przykładowe rozwiązania zostały przedstawione w poniższej tabeli.

Alnor Lindab Smay

DARL regulacyjna przepustnica – połączenie w klasie D


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- uszczelka z gumy EPDM na kołnierzu o konstrukcji pozwalającej na zastosowanie izolacji do 50mm,
- położenie płaszczyzny przepustnicy widoczne na uchwycie w zakresie 0° do 90°,
- ustawienie przepustnicy w pozycji zamkniętej umożliwia przepływ 20% powietrza,
- możliwość zablokowania za pomocą śruby,
- blacha ocynkowana,
- DN 80 - DN630.

DIRBU przepustnica soczewkowa IRIS z siłownikiem

- do systemów, gdzie powinna być zapewniona możliwość zwiększenia lub zmniejszenia przepływu powietrza do poziomu podstawowego,
- spełnia wymogi klasy szczelności C,
- istnieje możliwość ustawienia dwóch przepływów powietrza,
- zakres temperatur pracy: -30° do +50°C,
- DN100-DN315.

PCT przepustnica czteropłaszczyznowa

- do regulacji przepływu powietrza w przewodach wentylacyjnych,
- wydatek powietrza przepływającego przez przepustnicę zachowuje proporcjonalny spadek do stopnia otwarcia przepustnicy,
- blacha stalowa ocynkowana lub nierdzewna,
- stosowane zamiennie za przepustnice soczewkowe,
- zakres temperatur pracy: -20° do +90°C (+50°C w wersji z siłownikiem).

DASL okrągła przepustnica zamykająca przepływ powietrza

- uszczelka z gumy EPDM na kołnierzu o konstrukcji pozwalającej na zastosowanie izolacji do 50mm,
- stosowana tam, gdzie kompletnie szczelne zamknięcie nie jest wymagane,
- położenie płaszczyzny przepustnicy widoczne na uchwycie w zakresie 0° do 90°,
- możliwość zablokowania za pomocą śruby,
- środek przepustnicy od średnicy 355mm włącznie wykonany z dodatkowym wzmocnieniem,
- dla przepustnicy o średnicy od 450mm włącznie dołączony mechanizm KIT-DS-H,
- standardowo wykonana z blachy ocynkowanej, na zamówienie z kwasoodpornej,
- DN 80 - DN630.

DIRU przepustnica soczewkowa typu IRIS

- umożliwia pomiar przepływu powietrza,
- generuje niski poziom hałasu,
- zapewnia centryczny przepływ powietrza,
- posiada na stałe zamontowane króćce pomiarowe,
- w stanie całkowitego otwarcia nie ma przesłonięcia kanału, więc nie jest potrzebny dodatkowy otwór wyczystny,
- spełnia wymagania w klasie szczelności C,
- łopatki przepustnicy tworzą kryzę pomiarową, co umożliwia pomiar przepływu,
- regulacja przepływu powietrza za pomocą ręcznej dźwigni,
- DN100-DN630,
- blacha stalowa galwanizowana zanurzeniowo.

PJBE przepustnica jednopłaszczyznowa ekonomiczna

- do regulacji przepływu powietrza w przewodach wentylacyjnych,
- wykonane tylko z napędem ręcznym,
- preferowana prędkość powietrza do 6m/s ze względu na uproszczoną konstrukcję układu regulacji,
- blacha stalowa ocynkowana,
- zakres temperatur pracy: -20° do +90°C.

DASH przepustnica wentylacyjna ręczna

- najtańsze rozwiązanie do regulacji ilości powietrza w okrągłych kanałach wentylacyjnych,
- ustawienie płaszczyzny w oczekiwanej pozycji za pomocą śruby motylkowej,
- zakres zamknięcia/otwarcia na uchwycie,
- DN80-DN315,
- blacha ocynkowana lub kwasoodporna.

DSU przepustnica odcinająca

- wyposażona w obrotową łopatkę odcinającą,
- położenie łopatki zmienia się w zakresie 0-90°,
- do instalacji, gdzie nie jest wymagana wysoka szczelność po zamknięciu,
- dostosowana do izolacji kanału o grubości około 50mm,
- okazjonalnie stosowana w funkcji regulacyjnej,
- DN80-DN1000.

PWIIS-EX przepustnica przeciwwybuchowa odcinająca

- z łopatkami przeciwbieżnymi,
- do regulacji lub zamknięcia przepływu powietrza w instalacjach wentylacyjnych eksploatowanych w strefach zagrożonych wybuchem,
- konstrukcja przepustnicy zapewnia szczelność w zakresie 2 klasy wg EN-1751, dzięki specjalnym wkładkom uszczelniającym, zamontowanym na końcach piór
- napęd poszczególnych piór realizowany jest za pomocą systemu dźwigni i cięgien, w układzie przeciwbieżnym,
- zakres temperatur pracy: -20° do +90°C (+50°C w wersji z siłownikiem).

DATL/DAT przepustnica szczelnie zamykająca

- możliwe zastosowanie do 50mm izolacji,
- stosowana wszędzie, gdzie jest wymagane kompletnie szczelne zamknięcie,
- położenie płaszczyzny przepustnicy widoczne na uchwycie w zakresie 0° do 90°,
- możliwość zablokowania za pomocą śruby,
- środek przepustnicy od średnicy 355mm włącznie wykonany z dodatkowym wzmocnieniem,
- dla przepustnicy o średnicy od 450mm włącznie dołączony mechanizm KIT-DS-H,
- blacha ocynkowana lub kwasoodporna,
- DN80-DN630.

DRU przepustnica regulacyjna

- wyposażona w obrotową łopatkę odcinającą,
- położenie łopatki zmienia się w zakresie 0-90°,
- dostosowana do izolacji kanału o grubości około 50mm,
- generuje minimum hałasu,
- DN100-DN1000.

SRC przepustnica systemu różnicowania ciśnienia

- z łopatkami przeciwbieżnymi,
- do regulacji lub zamknięcia przepływu powietrza w przewodach wentyla­cyjnych prostokątnych,
- może być montowana na zewnątrz,
- konstrukcja przepustnicy zapewnia szczel­ność w zakresie 3÷4 klasy wg EN-1751,
- specjalne wkładki uszczelniające na końcach piór zapewniają wysoką szczelność,
- napęd poszczególnych piór re­alizowany jest za pomocą siłownika poprzez system cięgien i przekładni zębatej, w układzie przeciwbieżnym,
- zakres temperatur pracy: -20° do +50°C,
- blacha stalowa ocynkowana.

DAP-CV przepustnica okrągła perforowana o łagodnym przepływie

- dostosowana do zastosowania izolacji do 50mm,
- stosowana tam, gdzie kompletnie szczelne zamknięcie nie jest wymagane,
- perforowany środek gwarantuje równomierny przepływ powietrza bez żadnych zaburzeń,
- położenie płaszczyzny przepustnicy widoczne na uchwycie w zakresie 0° do 90°,
- możliwość zablokowania za pomocą śruby,
- możliwość przystosowania do siłowników Bielmo,
- ustawienie płaszczyzny przepustnicy w pozycji zamkniętej umożliwia przepływ 35% powietrza,
- blacha ocynkowna, kwasoodporna, aluminiowa, miedziana,
- DN80-DN400.

DTBCU przepustnica odcinająca z siłownikiem

 

- wyposażona w siłownik elektryczny ze sprężyną powrotną,
- siłownik zasilany napięciem 240 lub 230V,
- siłownik sterowany przez przełącznik jednobiegunowy, ma zabezpieczenie przeciwprzeciążeniowe i zatrzymuje się automatycznie przy osiągnięciu położenia skrajnego przepustnicy,
- po podłączeniu napięcia zasilającego, siłownik obraca
przepustnicę naciągając jednocześnie sprężynę powrotną,
- siłownik jest montowany w pewnym odstępie od
przepustnicy, co ułatwia izolację kanału wentylacyjnego,
- DN400-DN630.

ALM przepustnica wielopłaszczyznowa aluminiowa

- z łopatkami przeciwbieżnymi,
- do regulacji przepływu powietrza w instalacjach wentylacyjnych,
- można stosować do współpracy z rekuperatorami (przepustnice dzielone „by-pass”),
- zakres temperatur pracy: -20° do +90°C (+50°C w wersji z siłownikiem).

DAOSL zastawkowa przepustnica wentylacyjna w klasie szczelności D

- przepustnica zwrotna – przepuszcza powietrze tylko w jedną stronę, blokując jego powrót,
- lamelki z lekkiego aluminium osadzonego na stalowym trzpieniu, który jest połączony ze sprężyną trzymającą płaszczyzny zamknięte podczas zerowego przepływu powietrza,
- stosowana przy wyrzutniach lub czerpniach do blokowania odwrotnego przepływu powietrza,
- blacha ocynkowana, kwasoodporna, aluminiowa,
- DN80-DN500.

TASU przepustnica z obejściem

- składa się z wydłużonego trójnika wyposażonego w dwie, połączone ze sobą przepustnice.
DSU
- może być stosowana do kanałów obejściowych,
- zastępuje dwie typowe przepustnice + dwie
złączki + jeden trójnik i jest przy tym o 20–30% krótsza,
- DN 100-DN400.

PWR przepustnica wielopłaszczyznowa z przyłączami okrągłymi

-  do precyzyjnej regulacji lub zamknięcia przepływu powietrza w przewodach wentylacyjnych kołowych,
- kwadratowa przepustnica wyposażona jest w kołowe króćce dostosowane do połącze­nia i instalacją SPIRO,
- konstrukcja przepustnic zapewnia mały opór powietrza, gdy są otwarte, a przy doborze przepustnic z lamelami uszczelnionymi krawędziowo, również dobre parametry szczelności w pozycji zamkniętej,
- zakres temperatur pracy: -20° do +90°C (+50°C w wersji z siłownikiem).

GBL przepustnica soczewkowa „irys” do płynnej regulacji

- do płynnej regulacji ciśnienia w kanale wentylacyjnym,
- dźwignia umożliwia płynną zmianę średnicy otworu,
- soczewkowe zamknięcie nie powoduje zawirowań i hałasu w kanale,
- stosowana na przewodach nawiewnych i wywiewnych,
- dwie końcówki umożliwiające podłączenie urządzenia mierzącego natężenie przepływu powietrza,
- możliwe całkowite otwarcie ułatwiające czyszczenie kanałów wentylacyjnych,
- brak możliwości całkowitego zamknięcia – pozostająca szczelina stanowi około 25% nominalnej średnicy),
- blacha ocynkowana,
- DN80-DN800.

TDRU wyczystka przepustnica regulacyjna

- składa się z pokrywy otworów rewizyjnych KCU oraz z łopatki regulacyjnej podobnej do zastosowanej w przepustnicy DRU, a także z trójnika TCPU, w którego odgałęzieniu zamontowana jest pokrywa KCU,
- odgałęzienie wyposażone jest w uszczelki Safe,
- ze względu na łatwość demontażu pokrywy wyczystnej
razem z łopatką regulacyjną, przepustnicę TDRU stosuje sięjako element inspekcyjny i wyczystny instalacji
wentylacyjnej,
- spełnia wymagania ciśnienia w klasie A w pozycji zamkniętej,
- DN100-DN400.

PW350 przepustnica wielopłaszczyznowa

- z łopatkami przeciw­bieżnymi,
- stosowana jako zabezpieczenie na wypadek awaryjnego wzrostu temperatury,
- konstrukcja przepustnicy ma zapewnić zachowanie zdolności jej przesterowania w krótkim czasie (do 120s) po wystąpieniu warunków awaryjnych i wzroście temperatury do maksymalnie 350°C,
- w normalnych warunkach przepustnica spełnia rolę regulacyjną lub odcinającą przepływ powietrza,
- zakres temperatur pracy: -20° do +350°C (+50°C w wersji z siłownikiem).

DASQ okrągła przepustnica wielopłaszczyznowa

- stosowana do regulacji lub zamknięcia przepływu powietrza,
- zakres temperatur pracy: -20° do +80°C,
- sterowana ręcznie,
- regulacja za pomocą kół zębatych,
- klasa szczelności B,
- blacha ocynkowana,
- DN400-DN1250.

LKSR przepustnica regulacyjna o przekroju prostokątnym

- składa się z kanału z blachy trapezowej i łopatki obrotowej,
- ustawienie łopatki w zakresie 0-90° za pomocą pokrętła w osłonie,
- dostosowana do zastosowania izolacji o grubości 50mm,
- ramka przyłączeniowa z obydwu stron.

IRIS przepustnica soczewkowa

- do regulacji natężenia przepły­wu powietrza, poprzez płynną zmianę śred­nicy wewnętrznej kryzy,
- zakres temperatur pracy: -20° do +80°C ,
- galwanizowana stal,
- do regulacji średni­cy wewnętrznej służy dźwignia ze śrubami blokującymi.

DSQ prostokątna przepustnica jednopłaszczyznowa

- do regulacji lub zamknięcia przepływu powietrza w przewodach wentylacyjnych,
- usztywnienie pióra przez poprzeczne falowanie blachy,
- sterowanie ręcznie lub za pomocą siłownika,
- sterowanie ręczne za pomocą pokrętła.

   

DSQW prostokątna przepustnica wielopłaszczyznowa

- do regulacji lub zamknięcia przepływu powietrza w przewodach wentylacyjnych,
- możliwość montażu w przewodach wentylacyjnych, centrali wentylacyjnej lub w ścianie,
- składa się z 4 profili ocynkowanych zakończonych ramką PQ oraz aluminiowych piór,
- sterowanie ręcznie lub za pomocą siłownika,
- mechanizm napędowy na zewnątrz przepustnicy,
- zakres temperatur pracy: -20° do +80°C,
- wymiary a: 300-2000mm, b: 300-2000mm.

   

DSQ0W przepustnica stalowa zwrotna

- wielopłaszczyznowa samozamykająca przepustnica z aluminiowymi piórami,
- stosowana do regulacji ciśnienia w instalacji wentylacyjnej,
- możliwość samoczynnego przepływu powietrza na zewnątrz pod wpływem ciśnienia,
- obudowa wykonana z profili stalowych ocynkowanych, a pióra z aluminiowych,
- każde pióro wyposażone w uszczelkę,
- pióra ruchome o wysokości 80mm,
- wymiary a: 300-2000mm, b: 300-2000mm.

   

 

Przepustnice to niezbędny element każdej instalacji wentylacyjnej do uzyskania oczekiwanego bilansu powietrza, czyli rozłożenia ciśnień powietrza pomiędzy stroną nawiewną a wywiewną. Zastosowanie przepustnic jest konieczne, aby uzyskać pewność, że powietrze zostanie rozprowadzone równomiernie, gdyż samo zróżnicowanie przekrojów przewodów wentylacyjnych do uzyskania równomierności przepływu nie jest wystarczające. Przepustnica pozwala na możliwość regulacji po zakończeniu budowy instalacji. Jak widać, na rynku jest dostępnych wiele rodzajów przepustnic. W zależności od potrzeb należy wybrać odpowiedni typ, który spełni wymaganą funkcję.

 

Opracowanie: Redakcja
Autor: Ewelina Satory