Szanowni Państwo, Pniżej znajduje się pismo wysłane 17 lutego br. do Ministestwa Gospodarki w sprawie projektu nowej ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową. W piśmie prosimy o wprowadzenie zmian do projektu ustawy w czterech fundamentalnych kwestiach, które budzą zastrzeżenia sektora chłodniczego i klimatyzacyjnego. Są to: - uprawnienia do nadawania świadectw kwalifikacji - zachowanie ważności dotychczasowych świadectw kwalifikacji - kary za emisję substancji kontrolowanych - opłaty za substancje kontrolowane również od CFC Pismo jest kwintesencją opinii wyrażonych przez członków KFCh, fundatorów Fundacji PROZON oraz firmy współpracujące z Fundacją PROZON w ramach ogólnopolskiej sieci odzysku i regeneracji czynników chłodniczych. Będziemy na bieżąco informować Państwa o losach tej ustawy i naszych potencjalnych sukcesach w jej "poprawianiu". Michał Dobrzyński Biuro KFCh

Warszawa, 17 lutego 2004 r.

Pan Tomasz Bryzek
Zastępca Dyrektora

Departament Polityki Przemysłowej
Ministerstwo Gospodarki,
Pracy i Polityki Społecznej
Plac Trzech Krzyży 3/5
00-507 Warszawa

dot.: projekt ustawy o postępowaniu z substancjami zubożającymi warstwę ozonową

Szanowny Panie Dyrektorze,
Dziękuję za wspólne wysiłki mające na celu stworzenie optymalnych przepisów prawnych służących ochronie warstwy ozonowej oraz branży chłodniczej i klimatyzacyjnej. Cieszy nas, że część naszych propozycji została wprowadzona do projektu nowej ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową.
Niemniej jednak, zgodnie z ustaleniami poczynionymi w dniu 12 lutego br. podczas konferencji uzgadniającej projekt w/w ustawy, niniejszym rozwijam nasze najważniejsze zastrzeżenia do treści projektu ustawy, które nie zostały przez Państwa uwzględnione, a mające fundamentalne znaczenie dla co najmniej kilku tysięcy polskich firm branży chłodniczej i klimatyzacyjnej oraz dla ich klientów. Przedstawiliśmy je obszernie podczas konferencji i zasygnalizowaliśmy potem w protokole rozbieżności, podpisanym przeze mnie po zakończeniu wspomnianego spotkania. Ponieważ nie dysponujemy aktualną treścią projektu ustawy, nasze komentarze odnoszą się do poszczególnych artykułów według numeracji z projektu datowanego 5 lutego br.

1. Uprawnienia do nadawania świadectw kwalifikacji (art. 13 i 14)

Zapisy art. 13 ust. 1 i 2 – w brzmieniu proponowanym przez Ministerstwo – stanowią ograniczenie swobody działalności gospodarczej i nadmiernie ingerują w stosunki społeczno gospodarcze. Bezwzględnie należy umożliwić dalsze prowadzenie szkoleń i nadawania świadectw kwalifikacji instytucjom i firmom, które realizują tego typu działalność już od wielu lat. Takimi instytucjami są: Fundacja Ochrony Warstwy Ozonowej PROZON oraz Krajowe Forum Chłodnictwa Związek Pracodawców, który powołał dwa Centra Szkoleń i Certyfikacji działające w ramach modułowego systemu szkoleń i certyfikacji.
W praktyce, aktualne zapisy projektu ustawy zawężają możliwość prowadzenia szkoleń i certyfikacji w zakresie substancji kontrolowanych wyłącznie do jednej instytucji – Centralnego Ośrodka Chłodnictwa w Krakowie. Dzięki dodatkowym zapisom art. 13 ust. 2, działalność tę dalej mogłoby prowadzić także Stowarzyszenie Inżynierów i Mechaników Polskich (SIMP), które rozpoczęło szkolenia o omawianym zakresie stosunkowo niedawno – w 2003 r. Jednak SIMP byłby upoważniony do wydawania świadectw kwalifikacji dopiero po dopisaniu do swego statutu "prowadzenia działalności w zakresie substancji kontrolowanych".
Stosownie do kompleksowych pisemnych uwag i propozycji przekazanych Ministerstwu w dniu 10 lutego br. (13 stron), nadal uważamy, że najlepszym rozwiązaniem dla całej branży chłodniczej byłoby wykreślenie w całości ust. 1 i 2 artykułu 13. W omawianym przypadku, ograniczenia wykonywania działalności w zależności od typu organizacji jawią się jako niekonstytucyjne. Ponadto, proszę zwrócić uwagę, że utworzenie stowarzyszenia – m.in. takiego, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 – jest stosunkowo prostą czynnością; wystarczy "zebrać" 15 osób. W rezultacie, wspomniane ograniczenie nie ma sensu, gdyż każdy może je legalnie "obejść".
Z tego samego względu, znacznie lepiej uzasadnione jest określenie ew. ograniczeń od strony wymagań merytorycznych. Stoimy na stanowisku, że minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z Ministrem Środowiska, powinien rozporządzeniem określić zakres wymagań odnośnie kompetencji instytucji uprawnionych do nadawania "świadectw kwalifikacji", liczby i kompetencji kadry szkoleniowej i egzaminującej, wyposażenia technicznego centrów szkoleniowo-certyfikacyjnych (chodzi naturalnie o sprzęt laboratoryjny do demonstracji/pokazów/egzaminów), itp. Każdy, kto spełni wymagania merytoryczne i dokona zgłoszenia w Ministerstwie – powinien być uprawniony do wydawania "świadectw kwalifikacji" w zakresie substancji kontrolowanych. Wówczas powstanie prawdziwa konkurencja i rynek sam zdecyduje, które ośrodki szkoleniowo-certyfikacyjne przetrwają.
Jeszcze jeden ważny argument. W uzasadnieniu do projektu ustawy (wg wersji z 02-02-2004) w pkt. 6 czytamy, że "mając na względzie zakaz nadmiernego ingerowania w stosunki społeczno-gospodarcze, reglamentacje w zakresie świadectwa przeszkolenia ograniczono do niezbędnego minimum. Przyjęto więc, iż szkolenia w zakresie substancji kontrolowanych przeprowadzaliby (...) także przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie substancji kontrolowanych (...)". Dlaczego więc w treści samego projektu ustawy pominięto odpowiedni zapis o przedsiębiorcach oraz ew. związkach pracodawców branży chłodniczej i fundacjach ekologicznych powołanych do ochrony warstwy ozonowej?

2. Zachowanie ważności dotychczasowych świadectw kwalifikacji (art. 12 i art. 13)


Certyfikaty o analogicznym zakresie i wydane na zasadach analogicznych do warunków określonych w ustawie, powinny bezwzględnie zachować ważność
. Aby rozwiązać ten problem technicznie, należy umożliwić wystawienie "świadectw kwalifikacji" (w rozumieniu niniejszej ustawy) osobom, które przed jej wejściem w życie zdały analogiczny egzamin i na tej podstawie otrzymały Zielone Karty Serwisanta Urządzeń Chłodniczych wydane przez Fundację PROZON.
Oto propozycja brzmienia dodatkowego ust. 4 w art. 12: "Świadectwa kwalifikacji mogą być również wydane osobom, które przed wejściem w życie niniejszej ustawy zdały egzamin w zakresie substancji kontrolowanych, przeprowadzony przez komisję egzaminacyjną powołaną przez którykolwiek z podmiotów, o których mowa w art. 14 oraz otrzymały Zielone Karty Serwisanta Urządzeń Chłodniczych i Klimatyzacyjnych. Certyfikat kompetencji wydany w trybie określonym w niniejszym ustępie traci ważność po upływie 5 lat od daty zdania egzaminu, o którym mowa w niniejszym ustępie. Postanowienia ust. 2 stosują się odpowiednio."
Począwszy od 1999 r. do dnia dzisiejszego, realizowany jest program szkoleniowo-certyfikacyjny personelu branży chłodniczej i klimatyzacyjnej. W latach 1999-2000 program realizowany był na podstawie porozumienia Fundacji Ochrony Warstwy Ozonowej PROZON z Centralnym Ośrodkiem Chłodnictwa w Krakowie, a współfinansowany był z grantu Globalnego Funduszu Ochrony Środowiska (poprzez Bank Światowy). Przedsięwzięcie było realizowane częściowo ze środków publicznych na zlecenie ówczesnego Ministerstwa Gospodarki, a dodatkowo było nadzorowane przez Ministerstwo Środowiska oraz wyspecjalizowaną jednostkę – Biuro Ochrony Warstwy Ozonowej. Program szkoleń i zakres egzaminów został zatwierdzony przez wszystkie w/w instytucje i przez Bank Światowy, a także odpowiadał wymaganiom kompetencyjnym określonym przez Ministra Gospodarki w rozporządzeniu z 22 maja 2002 r. (Dz.U.2002.71.658), które obowiązuje do dziś.
Ten projekt rozpoczęty w 1999 r. jest kontynuowany i sukcesywnie rozszerzany, już bez udziału środków publicznych. Fundacja PROZON współpracuje obecnie w zakresie szkoleń i certyfikacji z trzema ośrodkami bezpośrednio odpowiedzialnymi za prowadzenie szkoleń i egzaminów: wspomnianym COCH Kraków oraz dwoma funkcjonującymi pod patronatem Krajowego Forum Chłodnictwa Związku Pracodawców – Gdańskim Centrum Szkoleń i Certyfikacji (zarządzanym przez
IPPU Masta Sp. z o.o.) oraz Poznańskim Centrum Szkoleń i Certyfikacji (zarządzanym przez Systherm ChiK Sp. z o.o.). Jeszcze kilka innych firm, będących członkami KFCh, jest zainteresowanych zarządzaniem kolejnymi Centrami Szkoleń i Certyfiakcji, które powstaną w perspektywie paru miesięcy.
Certyfikacja prowadzona przez KFCh opiera się na modułowym systemie szkoleń i certyfikacji®, opracowanym na zlecenie Forum i zatwierdzonym przez Zarząd Związku. KFCh dysponuje więc kompletną dokumentacją, którą Minister może wykorzystać przy formułowaniu rozporządzeń wykonawczych do omawianej ustawy.

Do końca stycznia 2004 r. wydano ponad 2000 (dwa tysiące) imiennych "Zielonych Kart serwisanta urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych".
Oznacza to, że ponad 2000 serwisantów poświęciło dwa dni swego czasu pracy na szkolenie i egzamin oraz kilkaset osób wydało dodatkowo kilkaset złotych na same szkolenia, egzaminy, dojazdy, noclegi – aby posiąść stosowną wiedzę ekologiczną w zakresie postępowania z substancjami zubożającymi warstwę ozonową oraz uzyskać stosowny certyfikat ekologiczny. Od tego czasu, zakres merytoryczny wiedzy ekologicznej nie uległ znaczącym zmianom. Zielona Karta została uznana na rynku chłodniczym i klimatyzacyjnym za graficzne odzwierciedlenie kwalifikacji serwisantów w zakresie ekologicznego postępowania z czynnikami chłodniczymi, w tym substancjami zubożającymi warstwę ozonową. Czy Ministerstwo weźmie na siebie odpowiedzialność oznajmienia dwóm tysiącom osób, że ich czas, wysiłek i pieniądze zostały zmarnowane, a uzyskane przez nich certyfikaty ekologiczne (wydane za aprobatą ministerstw) są bezwartościowe?

3. Opłaty za substancje kontrolowane również od CFC (art. 18)

Jeśli zdecydujemy się na wprowadzenie opłat za substancje kontrolowane, powinny nimi zostać objęte także substancje CF, które jeszcze przez kilka lat będą wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym do produkcji aerozoli przeciwastmatycznych (tzw. nieodzowne zużycie). Związki CFC są wielokrotnie bardziej niebezpieczne dla warstwy ozonowej, niż substancje HCFC (wg współczynników ODP: od 20 do 50 razy).
W praktyce – z możliwości stosowania CFC w ramach "nieodzownego zużycia" korzysta w Polsce wyłącznie jedna spółka międzynarodowego koncernu GSK Pharmaceuticals. Umożliwienie w drodze wyjątku zastosowania CFC do aerozoli przeciwastmatycznych nie oznacza, że należy zwalniać stosowanie tych związków z opłat natury ekologicznej. Do Polski co roku przywożonych jest ok. 200-300 ton CFC do wspomnianych celów. Należy zaznaczyć, że w przypadku aerozoli przeciwastmatycznych prawie wszystkie CFC ze wspomnianych 200-300 ton są emitowane do atmosfery – podczas aplikacji leku. Jest to odmienna sytuacja niż w przypadku chłodnictwa i klimatyzacji, gdzie zdecydowaną większość czynników chłodniczych HCFC udaje się odzyskać i poddać regeneracji lub utylizacji w sposób bezpieczny dla warstwy ozonowej.

4. Kary za emisję substancji kontrolowanych (art. 37)

Proponowana przez MGPiPS wysokość stawki kary za emisję substancji kontrolowanych (ok. 280 zł/kg – po zmniejszeniu z wcześniej proponowanych ok. 700 zł/kg) jest wciąż zdecydowanie zbyt wysoka w odniesieniu do substancji HCFC. Nie jest to poziom możliwy do przyjęcia przez sektor chłodniczy.
Stawkę kary należy uzależnić głównie od szkody, jaką dana substancja wyrządza środowisku po jej uwolnieniu do atmosfery oraz od umyślności emisji SZWO (lub braku takiej umyślności). Dlatego – naszym zdaniem – nieprawidłowy jest jednakowy poziom stawki kary dla związków typu HCFC (o ODP = od 0,026 do 0,055), co dla freonów z grupy CFC (o ODP = 1), a tym bardziej dla halonów (o ODP równym od 3 do 10). W skrajnym przypadku, nieuzasadnionym jest wymierzanie jednakowej kary za emisję substancji HCFC-408A (o ODP = 0,026) i za emisję halonu-1301, którego szkodliwość dla środowiska wyrażona współczynnikiem niszczenia ozonu (ODP=10) jest 385 razy większa. Decyzję o wysokości kary powinien podejmować indywidualnie wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Taki system, funkcjonujący od lipca 2002 r., dobrze sprawdził się w praktyce. Ustawa powinna określić jedynie maksymalny poziom kary.
Wysokość kary za emisję HCFC należy starannie przemyśleć. Zbyt wysoka kara spowoduje zapewne, że firmy/osoby, które dopuszczą do emisji HCFC, legalnie zakupią analogiczny czynnik chłodniczy w innym Państwie członkowskim UE, aby legalnie przywieźć go do Polski w celu uzupełnienia braków. Tę
ostatnią czynność dokonają już nielegalnie – bo nie zgłoszą wprowadzenia freonu do obrotu na terytorium RP. Ze względu na zniesienie ograniczeń w przekraczaniu terytoriów poszczególnych Państw członkowskich UE, od 1 maja br. proceder taki będzie niezwykle trudny do wykrycia. Stawkę kary należałoby więc ustalić na takim poziomie, przy którym opisany wyżej proceder byłby nieopłacalny.
Ponadto, kwestią do rozstrzygnięcia przez prawników jest prawidłowość dwukrotnego karania za ten sam czyn – emisję SZWO do środowiska. Pierwsza opłata – mająca charakter kary – to opłata za korzystanie ze środowiska, która powinna być samodzielnie zgłaszana i uiszczana przez podmiot, który dopuści do emisji freonów. Druga kara – to ta, którą przewiduje projekt omawianej ustawy.
Kary przewidziane w omawianym projekcie ustawy mogą być wymierzane wyłącznie w wyniku stwierdzonych emisji SZWO, podczas kontroli inspektorów ochrony środowiska. Aktualnie – bez zatrudnienia dodatkowych inspektorów, ze względu na ograniczone możliwości kadrowe IOŚ, wpływy z kar będą stosunkowo niewielkie. Być może, zatem, zamiast wprowadzania z góry ustalonych kar za emisję SZWO, bardziej efektywnie byłoby podniesienie odpowiednich stawek opłat za korzystanie ze środowiska. Obecnie opłata za emisję 1 kg HCFC wynosi zaledwie ok. 1 zł/kg.
Bardzo proszę o ponowne przeanalizowanie wspólnych wniosków i propozycji Fundacji PROZON i Krajowego Forum Chłodnictwa Związku Pracodawców. Nasze komentarze oparte są o szerokie konsultacje projektu ustawy z kilkudziesięcioma członkami KFCh oraz z kilkuset firmami serwisowymi branży chłodniczej, działającymi w ramach ogólnopolskiej sieci odzysku i regeneracji freonów.
Ponadto, na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112 poz. 1198), uprzejmie proszę o przesłanie nam aktualnej wersji projektu omawianej ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową. Będę zobowiązany za przesłanie tego dokumentu w formie elektronicznej na następujące adresy: biuro@forum-chlodnictwa.org.pl oraz prozon@prozon.org.pl.
Służę dalszymi wyjaśnieniami, w razie potrzeby.

Z poważaniem,
w imieniu KFCh i Fundacji PROZON,
Michał Dobrzyński

k/o:

1. Pan Krzysztof Filipek, Poseł na Sejm RP, Przewodniczący Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Dom Poselski, ul. Wiejska 4/6/8, 00-902 Warszawa
2. Pani Halina Murias, Poseł na Sejm RP, Dom Poselski, ul. Wiejska 4/6/8, 00-902 Warszawa
3. Biuro Ochrony Warstwy Ozonowej, ul. Rydygiera 8, 01-793 Warszawa
4. Ministerstwo Środowiska, Departament Polityki Ekologicznej, ul. Wawelska 52/54, Warszawa
5. Centralny Ośrodek Chłodnictwa w Krakowie, ul. J. Lea 116, 30-133 Kraków
6. Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej, ul. Nadwiślańska 213, 05-420 Józefów
7. Polska Izba Przemysłu Chemicznego – Związek Pracodawców, ul. Czackiego 15/17, 00-043 Warszawa
8. Stowarzyszenie Producentów Kosmetyków i Chemii Gospodarczej, ul. Kredytowa 2/7, Warszawa
9. Stowarzyszenie Serwisantów Polskich Chłodnictwa-Klimatyzacji, ul. Krasińskiego 4, 60-830 Poznań
10. Unia Polskiego Przemysłu Chłodniczego, Al. Piłsudskiego 84, 92-202 Łódź
11. Redakcja "Chłodnictwo", ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa
12. Redakcja "Chłodnictwo i Klimatyzacja", Al. KEN 95, 02-777 Warszawa
13. Redakcja "Technika Chłodnicza i Klimatyzacyjna", ul. Budowlanych 27, 80-298 Gdańsk-Kokoszki
c:\...\20040216_MGPiPS prot niezg nowa ustawa SZWO

Komentarze