Jest to ostatnia szansa dla wszystkich chętnych, by zapisać się na darmowe studia podyplomowe "Pompy ciepła i magazynowanie energii ciepła" na Uniwersytecie Techniczno-Przyrodniczym. Zajęcia rozpoczynają się pod koniec czerwca, jednak jeszcze dziś można zgłosić swój udział. Jest to wzajemny projekt Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego, Polskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła oraz Polskiej Organizacji Rozwoju Pomp Ciepła

Ostatnia szansa!

Badania rozwojowe z zakresu pomp ciepła (PC) w Europie zmierzają do podwyższenia ich efektywności energetycznej oraz ekologii. Wg danych Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC - www.portpc.pl), która monitoruje polski rynek PC w 2012r. w Polsce sprzedano o około 20% więcej sztuk PC różnego typu niż w r.2011. Przy sprzedaży PC w 2020r. na poziomie ok. 60tys. szt. i przy udziale polskiej produkcji na poz. ok.30% oznacza to przyrost rynku pracy na poziomie około 2 tys. (obsługa, wyk. instalacji, serwis). PC jest zatem coraz więcej i coraz więcej się od nich wymaga.


Rys. Rynek Pomp Ciepła w Polsce - Źródło PORTPC

Wg analiz Polskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła (PSPC - www.pspc.pl) technologia tych urządzeń ciągle się rozwija w zakresie sprężarek, dolnych źródeł ciepła, czy też stosowanych wymienników i automatyki. Wg EHPA - ehpa.org bardzo ważne stają się również badania dotyczące połączenia PC  z innymi OZE. PC mogą pełnić centralną rolę zwornika różnych odnawialnych, ale i nieodnawialnych źródeł energii. W ramach Europejskiej Platformy Technologicznej wspiera się rozwój technologii hybrydowych, czyli rozwiązań, w których występują urządzenia korzystające z OŹE w połączeniu z innymi technologiami również kopalnymi. Rozwiązania mają zapewnić ogrzewanie, chłodzenie i c.w.u. dla budynków mieszkalnych i procesów przemysłowych. W okresie przejściowym aż do r. 2020 systemy hybrydowe będą używać kopalnych źródeł ciepła jako awaryjnych czy wspomagających. Uzasadnienie utworzenia nowych studiów podyplomowych z zakresu pomp ciepła i magazynowania energii ciepła W Polsce jest niewystarczająca wiedza o pompach ciepła (PC) jako urządzeniach korzystających z OŹE wśród potencjalnych inwestorów i firm instalacyjnych. Zmiany technologiczne w PC następują bardzo szybko. Wg Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC - www.portpc.pl) niezbędne jest realizowanie polskich programów badawczych nt. realnej efektywności PC (współczynnik SPF). Zwiększy się dzięki temu transfer technologii między przemysłem a uczelniami.


Potencjał ekologiczny PC stale wzrasta, jest to związane z ulepszaniem technologii PC, powodującym wzrost efektywności systemów z PC. Wzrost udziału energii odnawialnej oraz sprawności w produkcji energii elektrycznej zwiększa atrakcyjność tej technologii. W Polsce będą musiały zachodzić podobne zmiany jak w całej UE, gdzie branża PC rozwija się bardzo dynamicznie. Dyrektywa EPBD 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków zapewniła możliwość szerokiego stosowania systemów grzewczych z wykorzystaniem różnych typów PC w Europie. Połączenie PC z innych technologiami OZE (np. energetyka wiatrowa, energetyka słoneczna, kogeneracja ciepła i prądu) pozwala na dalsze zwiększenie efektów ekologicznych PC. Realizacja badań rozwojowych związanych ze zwiększeniem efektywności energetycznej nowych-prototypowych PC lub istniejących konstrukcji na rynku pozwoli określić realną efektywność PC. Wg danych EHPA - www.ehpa.org zastosowanie wysokosprawnych PC w tym również w układach hybrydowych (PC+PV, PC+Solar, PC+MEW itp.) może obniżyć zużycie energii pierwotnej (nawet o ponad 50%) w stosunku do innych systemów grzewczych oraz obniżyć emisję CO2, które będzie postępować dalej wraz z rozwojem zielonej energetyki i wzrostem efektywności energetycznej (kogeneracja, wzrost efektywności bloków energetycznych i sieci przesyłowych).

Problemy branży pomp ciepła:

1. Brak wspólnej, kompleksowej platformy wymiany wiedzy/doświadczeń/umiejętności w branży instalacyjnej zajmującej się PC, a rynkiem OZE oraz sferą nauki i badań w Polsce.

Skutki:

  • niedostateczne wykorzystanie PC jako urządzeń OŹE wśród potencjalnych inwestorów i firm instalacyjnych (szczególnie w zakresie tzw. hybryd PC+PV, PC+Solar, PC+MEW itp.), a tym samym znaczące ograniczenie ich potencjalnego wpływu na zwiększanie efektywnosci energetycznej i ekologicznej;
  • brak programów badawczych i rozwojowych zajmujących się realną efektywnością PC oraz doświadczalnych prac naukowych nad jej stałym podnoszeniem i optymalizacją technologiczną, w dalszej perspektywie: mała liczba generowanych prototypów i ulepszeń dla polskich przedsiębiorstw - potrzeba ich importowania (opóźnienia technologiczne);
  • utrwalanie stereotypów i mitów związanych z PC w branży energetycznej i wśród potencjalnych konsumentów (m.in. jako urządzeń małoopłacalnych i drogich;


2. Opóźniony i nienadążający za trendami postęp technologiczny (m.in. hybrydy, magazyny ciepła w gruncie) - słaby system kształcenia instalatorów PC w Polsce;

Efekty:
brak certyfikowanych ośrodków naukowych i profesjonalnych programów kształcących w zakresie PC - gwarancja kompetencji kadr;
znaczna liczba „garażowych firm”, importerów PC instalujących i  serwisujących urządzenia w sposób nieprawidłowy - straty dla  konsumentów wpływając na postrzeganie PC.

Inwestycje w pompy ciepła są coraz bardziej modne. Jak podaje raport EPHA, tylko w 2013 roku w Polsce sprzedano ich aż 15 000, podczas gdy sprzedaż tych urządzeń w całej Europie to 769 879 sztuk. Przyczyniły się łącznie do uniknięcia emisji do atmosfery 20 Mt gazów cieplarnianych.  Polska jako jedyny kraj w Europie odnotował aż dwucyfrowy wzrost w sprzedaży pomp ciepła, podczas gdy sprzedaż w Europie podniosła się zaledwie o 3 punkty procentowe.

Dobra sytuacja Polski w branży pomp ciepła nie przychodzi łatwo. Zmagamy się z wieloma barierami swobodnego rozwoju tego rynku. Ograniczają go przede wszystkim ciągle jeszcze za wysokie koszty inwestycyjne, wysokie ceny energii elektrycznej i ograniczone systemy wsparcia technologii ze strony Państwa. Sam postęp technologiczny w branży tych urządzeń jest jednak bardzo duży.  By za nim nadążyć instalatorzy odczuwają konieczność szkoleń, czy kursów. Inwestorzy równocześnie stają przed trudnymi wyborami producentów urządzeń, czy wykonawców instalacji. Zapotrzebowanie na kształcenie i badania z zakresu efektywności energetycznej PC będzie rosło wraz z rozwojem tej technologii. Dodatkowo firmy instalacyjne coraz częściej uwzględniają możliwość łączenia pomp ciepła z innymi urządzeniami OŹE. Program PROSUMENT ewidentnie wskazuje na taki trend. Są to często rozwiązania innowacyjne, nowe, wymagające weryfikacji w polskich warunkach klimatycznych. Wg danych PORTPC i PSPC obecnie na polskim rynku jest około 80-100 firm producentów lub bezp. przedstawicieli producentów PC różnych systemów. Dynamika rozwoju rynku i technologii jest widoczna w ekspansji dużych koncernów jak i średnich firm. Należy pamiętać, że PC to nie samo urządzenie, lecz skomplikowany system grzewczy oparty na wiedzy inż. i praktycznej, której brakuje wielu instalatorom i dlatego rozwój tego segmentu rynku uzależniony jest od liczby  profesjonalnej kadry. Współpraca z firmami instalacyjnymi WIM UTP i własne badania rynkowe realizowane np. podczas otwierania nowego kierunku studiów Inżynieria OŹE oraz studiów podyplomowych z zakresu OZE wskazują na duże zapotrzebowanie profesjonalnej wiedzy w tym zakresie. Cechą szczególną polskiej branży instalacyjnej jest duże rozdrobnienie. W Polsce funkcjonuje ponad 2tys. małych kilkuosobowych firm. Obecny projekt ustawy o odnawialnych źródłach energii będzie regulował działanie instalatorów OZE. Każdy z instalatorów będzie podlegał obowiązkowemu szkoleniu i certyfikacji.

WIM jest przodującym wydziałem UTP posiada pełne prawa akademickie i jest wysoko klasyfikowanym w ocenie MNiSzW. Pracownicy naukowi prowadzą projekty badawcze finansowanych przez MNiSzW i UE. Wydział realizuje prace naukowo-badawcze, będące efektem współpracy z przemysłem. Na wydziale działają laboratoria z akredytacją PCA i certyfikatem Systemu ISO 9001:2008. Samo przedsięwzięcie będzie realizowane w szczególności w Zakładzie Systemów Technicznych i Ochrony Środowiska. Zakład ten zajmuje się zagadnieniami instalacji OŹE w zakresie dydaktycznym (studia podyplomowe, kierunek studiów inż. - www.oze.utp.edu.pl), badawczym (Laboratorium Inżynierii OŹE) i promocyjnym (konferencja Eko-Euro-Energia - www.eee.utp.edu.pl). W Zakładzie tym zrealizowano bądź realizuje się projekty unijne oraz badawcze i rozwojowe związane z badaniami instalacji OŹE oraz szczególnie z tematyką Przedsięwzięcia. Zakład posiada podstawowe wyposażenie w zakresie opomiarowanych instalacji  OZE. Posiada również proste instalacje pomp ciepła oraz opomiarowane instalacje OŹE innego rodzaju (PV, solarne itp.). W zakładzie zrealizowano kilka edycji studiów podyplomowych z zakresu OZE. Obecnie realizowany jest projekt POKL.02.01.01-00-39002.01.01-00-390/13 - Efektywność energetyczna dla proekologicznego rozwoju MŚP - studia podyplomowe i doradztwo dla firm: 2014-2015r. oraz FSS/2014/HEI/W/0078 pt. ZINTEGROWANIE KSZTAŁCENIE Z ZAKRESU INŻYNIERII ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA UNIWERSYTECIE TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZYM (UTP) W BYDGOSZCZY: 2015-2016. WIM UTP ściśle współpracuje z PSPC oraz PORTPC wiodącymi polskimi stowarzyszeniami branży PC.

W odpowiedzi na zapotrzebowanie gospodarki, ożywienie rynku zasobów techniki, miejsc pracy, nośników energii i sterowania, Wydział Inżynierii Mechanicznej UTP w Bydgoszczy utworzył i oferuje studia podyplomowe w zakresie "POMPY CIEPŁA I MAGAZYNOWANIE ENERGII CIEPŁA". Są one oparte na wynikach badań własnych oraz doświadczeniach dydaktycznych - realizowany na stacjonarnych studiach pierwszego stopnia kierunek "Inżynieria Odnawialnych Źródeł Energii".

Więcej informacji na
www.studiaOZE.utp.edu.pl