Uliczny kurz, owady, przenikliwe zimno czy upał, wszystko to może stanowić element niepożądany w pomieszczeniu użytkowanym przez człowieka. Urządzenia takie, jak kurtyny powietrzne pozwalają na stworzenie niewidzialnej dla oka zasłony pozwalającej na oddzielenie klimatu na zewnątrz i wewnątrz budynku. Poprawnie dobrane, zamontowane w odpowiednim miejscu i właściwie eksploatowane zapewnią utrzymanie warunków komfortowych dla ludzi lub przechowywania towarów.



Do ochrony pomieszczeń...

Widok szeroko otwartych drzwi czy też
bramy wjazdowej nie jest niczym
szczególnym w budynkach użyteczności
publicznej lub obiektach przemysłowych. Umożliwia to zwiększenie
przepływu zarówno ludzi, jak i towarów.
Niestety wiąże się to także z niekontrolowanym
ruchem powietrza, pogarszającym warunki klimatu wewnątrz
pomieszczenia, zwiększonym zużyciem
energii, a co za tym idzie z podwyższeniem
kosztów eksploatacji budynku.

Fot. 1 Kurtyna do drzwi obrotowych RONDO
Powszechnie stosowanym rozwiązaniem
mającym zapobiegać tego typu
niekorzystnym zjawiskom jest kurtyna
powietrzna. Urządzenie zamontowane
w otworze wejściowym za pomocą strumienia
powietrza o dużej prędkości
oddziela od siebie masy zimnego powietrza
zewnętrznego i ogrzewanego
powietrza wewnętrznego bądź chroni
chłodne wnętrze obiektu klimatyzowanego
(lub np. chłodni), gdy niekorzystny
jest wpływ cieplejszego powietrza
otaczającego budynek.

Fot. 2 Kurtyna wielostrumieniowa MAT

...ogrzewanych

Urządzenie nieprzepuszczające zimnego
powietrza do ogrzewanego pomieszczenia
najczęściej wyposażone jest
w grzałki elektryczne lub wymiennik
wodny. Ma to zapewniæ użytkownikom
odpowiedni poziom komfortu. W skrajnych
przypadkach kurtyna taka może
spełniać rolę podstawowego źródła
ciepła dla danego obiektu. Musi być
wówczas brane pod uwagę w trakcie
tworzenia bilansu cieplnego pomieszczenia
– pod warunkiem, że kurtyna
pracuje permanentnie, także gdy drzwi
są zamknięte.

Rys. 1 Kurtyna powietrzna wytwarza barierę, oddzielając w ten sposób dwie strefy klimatyczne

...chłodzonych

W przypadku ochrony przestrzeni chłodzonej
używane są tzw. „zimne” kurtyny
powietrzne, bez żadnego wymiennika
ciepła. Możliwe jest wtedy utrzymanie
stałej, niskiej temperatury w całej przestrzeni,
umożliwiając, np. w przypadku działów chłodniczych sklepów spożywczych,
łatwy dostęp do towarów kupowanych
przez klientów. W chłodniach przemysłowych nie bez znaczenia jest
oddzielenie zewnętrznego powietrza
wilgotnego, a tym samym zmniejszenie
osadzania się szronu (rzadsze odszranianie).
Trzeba tu dodać, że z racji niskiego
komfortu eksploatacji, jak też niewielkiej
efektywności, rzadko stosuje się kurtyny
z chłodzeniem.

Rys. 2 Około 30% wydmuchiwanego powietrza z kurtyny powinno być skierowane na zewnątrz, aby zapobiec przeciągom. Strefa rozszczepienia strumieni powietrza powinna znajdować się w linii drzwi lub w niewielkiej odległości od niej na zewnątrz pomieszczenia

Różnice zamontowania
– w poziomie czy pionie

W zależności od rodzaju otworu wejściowego,
jego gabarytów, charakterystyki
i sposobu zagospodarowania budynku,
możliwe są różne warianty zamontowania
kurtyn powietrznych.
Kurtyny powietrzne zamocowane
nad drzwiami czy bramami, w pozycji
poziomej
– są najczęściej spotykanym
rozwiązaniem. Strumień powietrza
nawiewany jest wtedy do dołu.
Kurtyny powietrzne nawiewające
strumień powietrza do góry montowane
w podłożu
– stosuje się głównie
w bramach przemysłowych przeznaczonych
dla np. pojazdów ciężarowych.
Rozwiązanie takie wykazuje się największą
sprawnością (z uwagi na konwekcję
naturalną), nie jest jednak polecane
w wejściach, przez które przechodzą
ludzie, ze względu na dość intensywne
unoszenie wszelkich zanieczyszczeń
znajdujących się na podłodze. Nie bez
znaczenia jest także konieczność znacznej
ingerencji w podłoże obiektu.

Rys. 3 Dobrze funkcjonująca zasłona powietrzna o nawiewie pionowym. Kolory odzwierciedlają uzyskany rozkład temperatury wewnątrz (z lewej strony) i na zewnątrz (z prawej strony)
Kurtyny powietrzne w układzie
pionowym
często stosowane są, gdy
otwór wejściowy ma dużą wysokość lub
też istnieją przeszkody w rodzaju chociażby zwijanych drzwi. Jeżeli otwór jest
niewielkiej szerokości (do około 4 m),
zastosować można nawiew jednostronny,
przy większej (do około 6 m) instaluje
się kurtyny powietrzne po obu
stronach bramy. Trzeba zdawać sobie
jednak sprawę, że nawiew poziomy
będzie, z uwagi na konwekcję, mniej
efektywny od nawiewu pionowego.

Rys. 4 Źle zamontowana kutrtyna powietrzna o nawiewie pionowym. Urządzenie odsunięte od płaszczyzny otworu drzwiowego. Mimo, że kurtyna jest właściwa, zimne powietrze "wciska się" bokami

Otwór wejściowy a kurtyna

Dla właściwej ochrony klimatu pomieszczenia
realizowanej za pomocą kurtyny
powietrznej, konieczne jest też przeprowadzenie
poprawnego doboru i montażu
samej kurtyny. Długość kurtyny powietrznej
przekraczać powinna (oczywiście
w przypadku montażu poziomego) szerokość otworu drzwiowego, na którym
jest zamontowana. Gdy wymiar ten przekracza
długość pojedynczej kurtyny możliwe
jest łączenie modułów, aż do osiągnięcia
wymaganej długości. Takie rozwiązania
widoczne są często chociażby w centrach
handlowych z tzw. otwartą ścianą wychodzącą na ulicę. Segmenty takie muszą być
jak najdokładniej połączone, a sama kurtyna
musi być maksymalnie dosunięta do
otworu drzwi. Chodzi o to, żeby zminimalizować
możliwość przepływu powietrza
zewnętrznego do wnętrza pomieszczenia.
W trakcie doboru kurtyny istotna jest także
wysokość otworu drzwiowego (dla kurtyny
nawiewającej powietrze pionowo). Oferowane
gamy modeli pozwalają na dobranie
odpowiedniego urządzenia. Dla kurtyn
tzw. komfortowych, przeznaczonych do
obiektów użyteczności publicznej, maksymalna
wysokość usytuowania kratki nawiewnej
kurtyny wynosić może około 4 m,
natomiast dla kurtyn przemysłowych wysokość
bramy osiągać może do około 10 m
(oczywiście w zależności od producenta
urządzenia).
Podczas doboru kurtyny powietrznej nie
można pominąć także niezwykle istotnych
parametrów związanych z samym
pomieszczeniem. Ważna jest jego kubatura,
powierzchnia nieszczelności oraz
inne parametry mające bezpośredni
wpływ na intensywność przepływu powietrza
przez otwory drzwiowe.

Rys. 5 Duże nieszczelności, otwarte okna lub nacisk wiatru dla małych nieszczelności powodują podciśnienie w obiekcie. Pomimo poprawnie działającej kurtyny nie da się uniknąć napływu zimnego powietrza przy podłodze

Gdzie nie montować
lub zastosować dodatkowo przedsionek

Kurtyna powietrzna wypełni swoje zadanie tylko wtedy, gdy zostanie dobrana i zainstalowana poprawnie, a sam budynek i wejścia do niego spełniać będą określone wymagania.
1. Usytuowanie otworu wejściowego w stosunku do najczęściej wiejących wiatrów ma znaczący wpływ na
warunki, w jakich będzie pracowała umieszczona w nich kurtyna powietrzna. Istotne jest niekorzystne
działanie wiatru będącego jednym z podstawowych czynników wymuszających przepływ powietrza przez
otwory drzwiowe i zakłócającego w ten sposób pracę urządzenia. Wynika z tego, że ekspozycja nawietrzna
byłaby niesprzyjająca dla działania kurtyny powietrznej.
2. Tak samo też, należy unikać montowania kurtyn w otworach wychodz¹cych na otwartą przestrzeń,
umieszczonych na rogu ulic (w takich miejscach najczęściej mamy do czynienia z największą prędkością
wiatru) oraz na kondygnacji wyższej niż pierwsze piętro.
3. Innym czynnikiem, który może zakłócić własciwą pracę kurtyny powietrznej, jest zbyt duża różnica ciśnienia.
Klasycznym przykładem jest umieszczenie kurtyny powietrznej w wejściu do budynku wielokondygnacyjnego
z otwartą klatką schodową. Powstałe w wysokim budynku ciśnienie grawitacyjne doprowadzi do odgięcia się
strumienia wypływającego z kurtyny, a co za tym idzie do znacznego zmniejszenia jej skuteczności. W takiej
sytuacji zalecane jest wybudowanie przedsionka przed drzwiami budynku, wyposażonego ewentualnie
w jeszcze jedną, odpowiednio mniejszą, wspomagającą kurtynę powietrzną.
4. Podobna, równie niekorzystna sytuacja zachodzi, gdy mamy do czynienia z budynkiem o dużych
nieszczelnościach. Tu także powstaje podciśnienie sprawiające, że mimo iż kurtyna powietrzna działa według
założeń projektanta, zimne powietrze dostaje się do wnętrza budynku. Tu również dobrym rozwiązaniem jest
wybudowanie przedsionka.
5. Wybudowanie przedsionków zalecane jest również, gdy do budynku prowadzi kilka wejść na tym samym
poziomie. Alternatywnym rozwiązaniem do przedsionków są drzwi obrotowe, wyposażone jednak w sprawnie
działający system nadmuchu powietrza.

Rys. 6 Wydatek kurtyny wynosi 3000 m3/h, natomiast nadwyżki powietrza w obiekcie (nadciśnienie) wynoszą 6000 m3/h. Prowadzi to do "wypchnięcia" zasłony na zewnątrz, przez co lub dlatego zimne powietrze przedostaje się dołem do środka wychładzając pomieszczenie

Jak montować

W większości obiektów kurtyny powietrzne
powinny być umieszczone:
• bezpośrednio nad drzwiami tak, aby
można było w pełni wykorzystywać
wytwarzany przez nią strumień.
Dostępne na rynku urządzenia wyposażone są w estetyczne obudowy lub też
przystosowane są do montażu w stropie
podwieszonym, zgodnie z wymaganiami
estetyki obiektów handlowych i budynków
użyteczności publicznej;
• po wewnętrznej stronie otworu wejściowego
– w większości przypadków
dla zwiększenia skuteczności działania
kurtyny powietrznej;
• od strony zewnętrznej – w pomieszczeniach
chłodni, co pomaga uchronić
je przed wpływem wilgoci wykraplającej się z powietrza zewnętrznego podczas
otwierania drzwi. Warunki panujące wewnątrz chłodni niekorzystnie
wpływałyby także na elementy mechaniczne
(łożyska) kurtyny powietrznej.
Dodać tutaj należy, że producenci kurtyn
powietrznych oferują rozwiązania konstrukcyjne
odbiegające od klasycznych,
zapewniające lepsze warunki eksploatacji
tego typu obiektów. Tak jest na przykład
w specjalnych kurtynach wielostrumieniowych
przeznaczonych do wejść do pomieszczeń
mroźni i chłodni. Kurtyny
takie wytwarzając trzy indywidualne
strumienie powietrza, skuteczniej chronią takie pomieszczenia przed oszronieniem
i oblodzeniem, zapobiegając także
powstawaniu mgły przy wejściu.



BIDDLE w budynku Sądu Najwyższego

Kurtyny powietrzne firmy Biddle zamontowane
są w budynku Sądu Najwyższego
w Warszawie przy placu Krasińskich.
Poza najwyższą jakością decydującym kryterium
wyboru dostawcy była efektywność
i skuteczność działania.
Do zabezpieczenia drzwi wejściowych
zastosowano cztery komplety kurtyn
komfortowych, serii KMG (nowa nazwa
typoszeregu obowiązująca od 2003 roku
to seria MAC) typu MW-200 FU do wolnego
zawieszenia, w kolorze RAL 6027
(pistacjowy) komponującym się z kolorystyką budynku. Kurtyny zamontowane są
poziomo nad drzwiami o szerokości 2 m,
wysokość zawieszenia kurtyn 2,5 m. Podstawowe
parametry techniczne: długość
2,0 m, wydatek powietrza 4000 m3/h, wydajność
grzewcza 20 kW, sterowanie za
pomocą interfejsu i sterownika dotykowego
wyposażonego w trzy przyciski sterujące pracą trzech biegów wentylatora.
Głównym parametrem decydującym o zastosowaniu
urządzeń KMG była wyjątkowo
cicha praca kurtyn komfortowych.
Do zabezpieczenia wjazdu na parking
podziemny oraz przejazdu pomiędzy parkingami
zastosowano modułowe kurtyny
przemysłowe Biddle typu PL. W obu
przypadkach zamontowano zestaw modułów kurtyn: 3xPL-3 + 1xPL-2 o długości
łącznej zestawu 6,09 m, zasięg do
5 m, wydatek powietrza 28 500 m3/h, wydajność
grzewcza 88 kW (dla parametrów
wody 70/40°C). Każdy zestaw kurtyn zamontowany
został poziomo nad drzwiami.
Sterowanie zestawu odbywa się za
pomocą sterownika transformatorowego
5-biegowego typu RTRD7E.
Zarówno kurtyny komfortowe typu
KMG (dziś MAC) oraz przemysłowe typu
PL wyposażone są w opatentowany
system nawiewu typu rectifier (unikalny
system kratek nawiewnych wygładzający
turbulencje i wytwarzający quasi laminarny
strumień nawiewanego powietrza),
gwarantujący najwyższą możliwą efektywność pracy urządzenia podczas
otwarcia drzwi.



BSH KLIMA na dworcu lotniczym Ławica

Szalenie ciekawym architektonicznie oraz
niełatwym technicznie obiektem jest budynek
hali odlotów i przylotów Ławica
w Poznaniu. Duża kubatura głównej
hali i trzy wejścia z trzech stron świata mogą, w warunkach ich jednoczesnego otwarcia,
prowadzić do powstania silnych przeciągów. Główne wejście do hali od strony
podjazdu i parkingu wiedzie holem przez
część handlowo-usługową, natomiast
boczne są umieszczone w samej hali.
Kurtyny nad wejściem głównym ukryto
w stropie podwieszanym tak, że jedynym
widocznym elementem są szczeliny nawiewne.
Zasysanie powietrze następuje
przez skrzynkę ssawną. Strop mocowany
do ramek maskujących, zlicowany z nawiewnikiem
nie burzy ładu architektonicznego.
Dostarczono 4 kurtyny wodne BSH –
EU 250 N3-5 o wydatkach 4900/2250 m3/h
i mocy 24 kW dla medium 70/50°C każda,
oraz 1 sztukę BSH EU 200 N3-5.
Do ochrony wejść bocznych zastosowano
wiatrołapy z kurtynami. Jako że całe
boczne ściany oraz wiatrołapy hali lotniska
wykonane są ze szkła powstał wymóg
zainstalowania kurtyn współgrających
z konstrukcją. Efekt widać na zdjęciu.
Wybrano kurtyny BSH ORBIS 200 E-10
w specjalnym kolorze zgodnym z RAL
9006. Rozszyfrowując typ, są to kurtyny
elektryczne o szerokości 200 cm. Zrezygnowano
z wody ze względów estetycznych,
by nie szpecić rurami, naszym zdaniem
naprawdę interesującego obiektu.
Grzałki mają moc 18/30/36 kW (przełączalne), wydatek powietrza do wyboru
7500/3550 m3/h. W kwestii gustu nie wypada
nam się wypowiadać, natomiast
2-letnia eksploatacja potwierdziła celowość
przyjętych rozwiązań.



DLK Wentylatory w Auchan i Conforamie

Kurtyny powietrzne „Standesse” znajdują przede wszystkim zastosowanie
w supermarketach, bankach, hotelach,
restauracjach, budynkach biurowych,
magazynach, halach produkcyjnych, itp.
Zamontowano je w obiektach:
1.C.H. Auchan Wrocław – Bielany
(40 kurtyn) – obiekt jeszcze nie oddany
do użytku, termin oddania – jesień br.; montaż poziomy, dł. urządzenia
1,5 m, wys. montażu maks. 3,9 m,
V = 3250 m; Q = 24 kW dla parametrów
czynnika 80/60°C
2.C.H. Conforama – Katowice
montaż poziomy, dł. urządzenia
2,0 m, wys. montażu maks. 3,9 m,
V = 4300 m; Q = 33 kW dla parametrów
czynnika 80/60°C
Kurtyny powietrzne Standesse są projektowane
w pięciu wariantach wydajności,
aż do wysokości montażu 10,7 m. Dostępne
długości to: 1,0; 1,5 i 2,0 m.
Obudowa kurtyny wykonana jest z blachy
ocynkowanej. Widoczne części urządzenia są koloru białego (RAL 9002).
Możliwa zmiana koloru. Główna część wewnętrznej przestrzeniu urządzenia
zabezpieczona jest warstwą tłumiącą.
Lamele wylotowe umożliwiają zmianę
kierunku ustawienia strumienia powietrza.
Kurtyna w górnej części obudowy
wyposażona jest w 4 otwory M8 przygotowane
do zawieszenia urządzenia.
Wentylatory mocowane
są na samosmarujących
się łożyskach kulkowych.
Kurtyna powietrzna
z nagrzewnicą elektryczną wyposażoną
jest w dwa termostaty
bezpieczeństwa:
pierwszy – utrzymuje
temperaturę wylotową
do 35°C, drugi – wyłącza całe urządzenie, gdy
temperatura w jego wnętrzu
przekroczy 90°C.
Grzałki wykonane są ze
stali nierdzewnej. Kurtyna
z nagrzewnicą wodną jest zaprojektowana
dla maksymalnej temperatury
wody 100°C,
co odpowiada maksymalnemu
nadciśnieniu 1,6 MPa (próba
ciśnieniowa wykonywana dla 3,0 MPa).
Dane techniczne: V = 1550-10430 m3/h,
QEl = 6-18 kW, Qwod = 9,3-61,8 kW



FOKO w STOENie

Kurtyna powietrzna FRICO AD 210 E 09
została zamontowana nad wejściem do
Biura Obsługi Klienta STOEN przy
ulicy Powstańców Śląskich w Warszawie.
Długość kurtyny odpowiada szerokości
otworu drzwiowego, kratka wylotowa
pozwala na ukierunkowanie strumienia powietrza
pod kątem 10°. Biuro Obsługi
Klienta to pomieszczenie o powierzchni
około 150 m2, z kilkoma stanowiskami obsługi oraz częścią otwartą bezpośrednio
przy wejściu.
Uwzględniając częstotliwość otwierania
drzwi oraz możliwość dużych strat ciepła,
dobrano kurtynę o mocy grzałek 9 kW.
Stopień podniesienia temperatury – 23°C.
Kurtyna poza wyrównaniem strat ciepła
zapewnia również komfort temperaturowy
osobom przechodzącym przed drzwi
wejściowe.
Przyczynia się również do poprawy komfortu
osób przebywających wewnątrz sali
a w okresie mniejszego ruchu osobowego
również podwyższa temperaturę otoczenia.
Sterowanie odbywa się za pomocą panelu
CB 32 umieszczonego w części recepcyjnej.
Pozwala on na trzystopniową regulację
obrotów wentylatora oraz dwustopniową regulację mocy grzałek. Uniwersalna estetyka
oraz nowoczesny kształt kurtyny
sprawiają, że doskonale komponuje się ona
z wystrojem wnętrza pomieszczenia.



JUWENT w supermakecie STOKROTKA

W supermarkecie spożywczym STOKROTKA
Sp. z o.o. w Puławach,
przy ulicy Mełgiewskiej, nad drzwiami
wejściowymi o wymiarach 200 x 250 cm
zamontowano zestaw kurtyn KP/D
(2 sztuki). Podczas wyboru kurtyn kierowano
się ilości¹ powietrza niezbędną do
przesłonięcia otworu wejściowego.
Dla drzwi umieszczonych w przedsionku
(w śluzie), wskaźnik nawiewu powietrza
wyrażony w m3/h na metr kwadratowy
drzwi wynosi 600 m3/h, co dla takiego
usytuowania drzwi jest wystarczające.
Przeznaczeniem zamontowanych kurtyn
KP/D jest ochrona przed napływem powietrza
zewnętrznego w drzwiach oraz otworach
budowlanych zewnętrznych, w sklepach,
magazynach, pawilonach handlowych. Przystosowane
są do czerpania i podgrzewania
powietrza z wewnątrz pomieszczenia. Mogą
być także stosowane jako tzw. „kurtyny
zimne”, bez podgrzewania powietrza. Kurtyny
KP/D mogą być również umieszczane
nad drzwiami (pozioma pozycja pracy) lub
z boków drzwi (pionowa pozycja pracy).
W otworach drzwiowych o większych wysokościach
lub szerokościach można stosować
kilka kurtyn obok siebie.
Parametry kurtyny:
• długość 105 cm;
• nagrzewnica elektryczna o mocach
cieplnych: 2, 4, 6 kW;
• wydajność powietrza:
- na biegu wyższym: 1500 m3/h,
- na biegu niższym: 1000 m3/h.



SYSTEMAIR w hotelu Hyatt Regencyny

Kurtyny powietrzne Portier Basic PB9 zamontowano
w wejściu głównym hotelu
Hyatt Regency Warszawa. Hotel położony
jest przy Trakcie Królewskim, u zbiegu
ulic Belwederskiej i Spacerowej. Celem
montażu było ograniczenie strat energii
cieplnej. Nie tylko oszczędność energii
przemawiała za zainstalowaniem kurtyn powietrznych.
Stworzenie odpowiedniego
komfortu przez zapobieżenie przeciągom,
ochrona przed przedostawaniem się owadów,
insektów i zanieczyszczeń przyczyniły
się do polepszenia warunków pracy personelu
oraz zapewnienia dobrej atmosfery dla gości.
Zamontowane kurtyny charakteryzują
się – odmienną od innych oferowanych na
rynku kurtyn – zaokrągloną konstrukcją,
opracowaną przez Grid Strategic Design
Company odwzorowującą trend panujący
we współczesnej architekturze. Czołowe,
lekko zaokrąglone panele powodują, że kurtyna
bardzo dobrze prezentuje się we wnętrzu
nowoczesnego hotelu. Panele czołowe
mogą być wymieniane, co pozwala w łatwy
sposób na dostosowanie wyglądu kurtyny do
koncepcji wystroju wnętrza.
Kurtyny PB9 zamontowano w pozycji poziomej
za pomocą zawiesi, wykorzystując
gwintowane otwory znajdujące się w górnej
części urządzenia. Ilość wydmuchiwanego
powietrza kontrolowana jest 2-stopniowo za
pomocą panelu sterowania MP. Moc nagrzewnic
regulowana jest termostatem dwustopniowym
SR 122. Kierunek wypływającego strumienia powietrza z kurtyny ustala
się za pomocą regulowanych lamel.

mgr inż. Sebastian Wall
Instytut Ogrzewnictwa
i Wentylacji Politechniki Warszawskiej

Literatura
[1] Recknagel, Sprenger, Honmann,
Schramek. Poradnik. Ogrzewanie
i Klimatyzacja. Gdańsk 1994
Materiały informacyjne firm:
[2] BSH Klima Polska
[3] PMP Technika Klimatyzacyjna
[4] PTH Foko
[5] DLK Wentylatory Polska
[6] Systemair
Źródło: