Powodem zmian na rynku gazu ziemnego w USA jest gaz łupkowy - nowe źródło gazu ziemnego, znajdujące się w łupkach ilastych. Wdrożone w USA nowe technologie szczelino-wania hydraulicznego oraz wierceń poziomych okazały się skuteczne. Spowodowały one rewolucję w zagłębiach gazowych.

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców?
Wydobycie gazu ziemnego w USA

Wydobycie gazu brutto w USA [1] wynosiło 666,4 mld m3 w 2006 r., 698,3 mld m3 w 2007 r., 725,9 mld m3 w 2008 r., 736,5 mld m3 w 2009 r. i 760,5 mld m3 w 2010 r. Po ponowny zatłoczeniu części gazu ze względów technologicznych, spaleniu na flarach, upustach, usunięciu gazów niepalnych oraz stratach na ekstrakcji produkcja netto gazu ziemnego w USA wynosiła 523,9 mld m3 w 2006 r., 545,5 mld m3 w 2007 r., 570,8 mld m3 w 2008 r., 582,7 mld m3 w 2009 r. i 610,9 mld m3 w 2010 r. W 2009 r. produkcja netto gazu w USA była wyższa niż w Federacji Rosyjskiej.

Zużycie gazu ziemnego w USA wynosiło: 614 mld m3 w 2006 r., 654 mld m3 w 2007 r., 657,6 mld m3 w 2008 r., 646,7 mld m3 w 2009 r. i 683,3 mld m3 w 2010 r. Różnica między zużyciem gazu a produkcją netto wynosiła: 90,1 mld m3 w 2006 r., 108,5 mld m3 w 2007 r., 86,9 mld m3 w 2008 r., 64 mld m3 w 2009 r., 72,3 mld m3 w 2010 r. W tych latach import netto malał i wynosił: 98 mld m3 w 2006 r., 107,2 mld m3 w 2007 r., 85,5 mld m3 w 2008 r., 75,9 mld m3 w 2009 r. i 73,6 mld m3 w 2010 r.
Powodem zmian na rynku gazu ziemnego w USA jest gaz łupkowy - nowe źródło gazu ziemnego, znajdujące się w łupkach ilastych. Wdrożone w USA nowe technologie szczelino-wania hydraulicznego oraz wierceń poziomych okazały się skuteczne. Spowodowały one rewolucję w zagłębiach gazowych. Rezerwy gazu w USA wzrosły trzykrotnie.

Gaz z łupków wydobyto w ilości brutto: 36,61 mld m3 w 2007 r., 64,678 mld m3 w 2008 r. Wydobycie brutto gazu łupkowego w 2009 r. wzrosło o 31,123 mld m3 (48,1%) i wynosiło 95,801 mld m3 a produkcja netto 92,87 mld m3.
Prognozowana produkcja netto może wynieść 125 mld m3 w 2010 r., 155 mld m3 w 2011 r., 180 mld m3 w 2012 r., 203,9 mld m3 w 2015 r., 232,5 mld m3 w 2020 r., 274,4 mld m3 w 2025 r., 309,8 mld m3 w 2030 r. i 346,8 mld m3 w 2035 r. [2]. W najbliższych latach wydobycie gazu łupkowego będzie największym źródłem wzrostu dostaw gazu ziemnego na rynek USA i będzie stanowiło 47% w ogólnych dostawach.
Produkcja brutto gazu (metanu) z pokładów węgla kamiennego wzrastała w USA i wynosiła: 45,3 mld m3 w 2003 r., 48,7 mld m3 w 2004 r., 49,0 mld m3 w 2005 r., 49,8 mld m3 w 2006 r., 50,4 mld m3 w 2007 r., 56,2 mld m3 w 2008 r. i 56 mld m3 w 2009 r. Prognozuje się niewielki spadek wydobycia gazu z pokładów węgla do 47,3 mld m3 w 2015 r., 47,0 mld m3 w 2020 r., 48,3 mld m3 w 2025 r., 48,4 mld m3 w 2030 r. i 48,3 mld m3 w 2035 r. [2].

W 2009 r. wydobyto brutto 736,5 mld m3 gazu ziemnego w tym 95,8 mld m3 stano-wił gaz łupkowy (13%) i 56 mld m3 (7,6%) stanowił gaz wydobywany z pokładów węgla. Gaz pozyskiwany z niekonwencjonalnych źródeł stanowił więc w USA w 2009 r. 20,6% wydobycia brutto.

Import netto gazu w USA

Import do USA gazu rurociągami z Kanady spadał z 101,6 mld m3 w 2006 r., 107,1 mld m3 w 2007 r., 101,6 mld m3 w 2008 r. do 91,5 mld m3 w 2009 r. Analogiczny import z Meksyku w wysokości: 0,4 mld m3 w 2006 r., 1,5 mld m3 w 2007 r., 1,2 mld m3 w 2008 r. i 0,8 mld m3 w 2009 r. nie miał istotnego znaczenia dla bilansu gazu ziemnego w USA.
Największy import LNG do USA wystąpił w 2007 r. i wynosił 21,8 mld m3 i spadł w ko-lejnych latach do 9,96 mld m3 w 2008 r., 12,8 mld m3 w 2009 r. i 12,2 mld m3 w 2010 r. W 2009 r. największymi dostawcami LNG na rynek USA byli: 6,7 mld m3 Trynidad, 4,5 mld m3 Egipt, 0,8 mld m3 Norwegia, 0,4 mld m3 Nigeria oraz 0,4 mld m3 Katar. W 2010 r. największymi dostawcami LNG na rynek USA byli: 5,4 mld m3 Trynidad, 2,1 mld m3 Egipt, 1,3 mld m3 Katar, 1,2 mld m3 Nigeria oraz 0,8 mld m3 Norwegia. Według [2] import netto LNG w latach od 2026 do 2035 spadnie do śladowych ilości.
Import netto gazu do USA spadł z 107,168 mld m3 w 2007 r. do 73,616 mld m3 w 2010 r. Te ilości LNG, które nie znajdują nabywców na rynku USA trafiają na rynek europejski i azjatycki powodując presję na obniżkę cen gazu. Więcej niż połowa zdolności przeładunkowych terminali LNG w USA była już w 2008 r. niewykorzystana. Według informacji podanych w Energy Business Review – Daily Newsletter March 30, 2011 – Europa Zachodnia, niektóre terminale odbierające skroplony gaz LNG w USA składają już do rządu prośbę o zezwolenie na zmianę zakresu ich działalności w terminale skraplające gaz z możliwością eksportu LNG na inne rynki Na początku grudnia 2010 r. pierwszy statek ze skroplonym gazem przypłynął z USA do W. Brytanii, skąd rurociągami będzie mógł popłynąć do Europy.

Ceny gazu ziemnego w USA [3]

Cena wydobycia gazu ziemnego w USA w 2010 r. spadała i wynosiła 182 USD/1000 m3 w styczniu, 118 USD/1000 m3 w listopadzie, 140 USD/1000 m3 w grudniu 2010 r.(rys. 1, tabela 1), 144 USD/1000 m3 w styczniu, 149 USD/1000 m3 w lutym i 138 USD/1000 m3 w marcu 2011 r. Średnia cena wydobycia w 2010 r. wynosiła 147 USD/1000 m3. Ceny gazu w imporcie rurociągami wynosiły 211 USD/1000 m3 w styczniu 135 USD/1000 m3 w listopadzie i 159 USD/1000 m3 w grudniu 2010 r. Ceny gazu w imporcie LNG wynosiły 204 USD/1000 m3 w styczniu, 180 USD/1000 m3 w listopadzie i 191 USD/1000 m3 w grudniu 2010 r. Ceny gazu ziemnego na bramie (wejściu do) miasta wynosiły od 241 USD/1000 m3 w styczniu, 194 USD/1000 m3 w listopadzie i 203 USD/1000 m3 w grudniu 2010 r. Średnia cena na bramie miasta w 2010 r. wynosiła 218 USD/1000 m3.

Średnie ceny dla odbiorców domowych w USA wynosiły 369 USD/1000 m3 w styczniu, najwyższe były w sierpniu 562 USD/1000 m3 i 349 USD/1000 m3 w grudniu 2010 r. Średnie ceny gazu podobnie jak w Polsce są najwyższe w miesiącach o najniższym zużyciu gazu a najniższe w miesiącach zimowych, gdy zużycie jest najwyższe. Średnia cena gazu dla od-biorców domowych w 2010 r. wynosiła 396 USD/1000 m3. Uwzględniając obecny kurs dolara 2,7914 PLN/USD (24.06.2011 r.) otrzymujemy ceny gazu ziemnego dla odbiorców domowych w wysokości 1,03 zł/m3 w styczniu, 1,57 zł/m3 w sierpniu, 0,97 zł/m3 w grudniu 2010 r. i średnio w 2010 r. 1,10 zł/m3 . Ceny te są dwukrotnie niższe niż w Polsce i z całą pewnością Polacy ogrzewający mieszkania gazem ziemnym chcieliby tyle płacić za gaz.

Średnie ceny dla odbiorców komercyjnych (sklepy, budynki użyteczności publicznej, szpitale, szkoły) w USA wynosiły 329 USD/1000 m3 w styczniu, najwyższe były w lipcu 348 USD/1000 m3, 302 USD/1000 m3 w grudniu 2010 r. i 308 USD/1000 m3 w marcu 2011 r. Średnie ceny gazu podobnie jak w Polsce są najwyższe w miesiącach o najniższym zużyciu gazu a najniższe w miesiącach zimowych, gdy zużycie jest najwyższe. Średnia cena gazu dla odbiorców komercyjnych w 2010 r. wynosiła 323 USD/1000 m3. Uwzględniając obecny kurs dolara 2,7914 PLN/USD (24.06.2011 r.) otrzymujemy ceny gazu ziemnego dla odbiorców komercyjnych w wysokości 0,92 zł/m3 w styczniu, 0,93 zł/m3 w sierpniu, 0,84 zł/m3 w grudniu 2010 r. i średnio w 2010 r. 0,90 zł/m3 . Ceny te są dwukrotnie niższe niż w Polsce.



Średnia cena gazu ziemnego oferowana przez Gazprom w 2010 r. dla PGNiG S.A. wynosiła 308 USD/1000 m3. Tę cenę można porównać do cen importu rurociągami (z Kanady). Cena gazu w USA była dwukrotnie niższa niż oferuje polskim odbiorcom Gazprom. Jak to się dzieje, że pomimo wydobycia 125 mld m3 (wg optymistycznych pro-gnoz 137 mld m3) gazu łupkowego w 2010 r., który według przeciwników jego wydobywania w Polsce jest drogi, gaz w USA jest dwukrotnie tańszy niż importowany do Polski od Gazpromu.



Cena ropy naftowej rośnie od 41,73 USD/baryłkę w styczniu 2009 r., kiedy osiągnęła minimum, do 72,85 USD/baryłkę w styczniu 2010 r. i 90,85 USD/baryłkę w styczniu 2011 r. (rys. 1, tabela 2). Ceny importu gazu i na bramie miasta uwolniły się od indeksacji na cenach ropy i spadają. W tym okresie wydobycie brutto gazu łupkowego gwałtownie rosło: 36,61 mld m3 w 2007 r., 64,678 mld m3 w 2008 r. , 95,801 mld m3 w 2009 r., 125-137 mld m3 (prognoza) w 2010 r. Obecne ceny gazu w USA spadły do wartości jakie notowano w 2003 r. a uwzględniając inflację w wartościach realnych są niższe.



Rosyjska formuła cenowa bazująca na 9 miesięcznej indeksacji cen gazu na cenach ropy naftowej była niekorzystna dla importerów w Unii Europejskiej [5], przy spadających cenach ropy i na globalnym rynku gazu będzie powodowała wypychanie rosyjskiego gazu z rynku. europejskiego.
Średnia cena gazu ziemnego oferowana przez Gazprom w 2010 r. wynosiła 308 USD/1000 m3. Szacowany koszt wydobycia gazu łupkowego w Polsce przez stronę rosyjską jest trzykrotnie mniejszy niż obecne ceny gazu ziemnego w umowach wieloletnich z Gazpromem. Nakłady na wydobycie gazu łupkowego w Europie określą ceny gazu ziemnego na 10-15 lat. Jeśli Gazprom zainwestuje duże pieniądze w planowane gazociągi, to wydatki związane z przesyłem i spłatą kredytów nie pozwolą na cenowe konkurowanie z miejscowym gazem łupkowym wydobywanym w Europie.

Wnioski

Pomimo tego, że udział gazu z niekonwencjonalnych źródeł w całkowitym wydobyciu jest już wyższy niż 20,6% i stale rośnie, gaz w USA jest dwukrotnie tańszy niż importowany do Polski z Federacji Rosyjskiej. A przecież według przeciwników wydobywania gazu z łupków powtarzanych przez ekologów jest on bardzo drogi. W USA ceny importu gazu i na bramie miasta uwolniły się od indeksacji na cenach ropy i spadają pomimo, że cena baryłki ropy rośnie. Powodem rewolucji na rynku gazu ziemnego w USA jest gaz łupkowy - nowe źródło gazu ziemnego, znajdujące się w łupkach ilastych. Wdrożone w USA nowe technologie szczelinowania hydraulicznego oraz wierceń poziomych okazały się skuteczne. Spowodowały one rewolucję w zagłębiach gazowych. Rezerwy gazu w USA wzrosły trzykrotnie.

Średnia cena gazu dla odbiorców domowych wynosiła: 485 USD/1000 m3 w 2006 r., 462 USD/1000 m3 w 2007 r., 491 USD/1000 m3 w 2008 r., 429 USD/1000 m3 w 2009 r. i 396 USD/1000 m3 w 2010 r. Uwzględniając obecny kurs dolara 2,7914 PLN/USD (24.06.2011 r.) otrzymujemy średnie ceny gazu ziemnego dla odbiorców domowych w wysokości 1,36 zł/m3 w 2006 r., 1,29 zł/m3 w 2007 r., 1,37 zł/m3 w 2008 r., 1,20 zł/m3 w 2009 r. i 1,10 zł/m3 w 2010 r. Ceny za gaz ziemny w USA są dwukrotnie niższe niż w Polsce i z całą pewnością polskie gospodarstwa domowe ogrzewające mieszkania gazem ziemnym chciałyby tyle płacić za gaz.

Za trzy lata można oczekiwać pierwszego gazu wydobywanego z polskich łupków. Polska posiada największe w Europie technicznie wydobywalne rezerwy gazu łupkowego (5,3 biliona m3). Na drugim miejscu pod względem zasobów jest Francja (5,1 biliona m3) a następnie Norwegia (2,35 biliona m3), Ukraina (1,2 biliona m3), Szwecja (1,16 biliona m3), Dania (0,65 biliona m3) i W. Brytania (0,6 biliona m3) [6]. W Polsce największe zasoby gazu łupkowego znajdują się w Basenie Bałtyckim (3,65 biliona m3), Basenie Lubelskim (1,25 biliona m3) i Basenie Podlaskim (0,4 biliona m3). Czy wydobycie gazu łupkowego w Polsce obniży ceny za gaz płacone przez polskich odbiorców pokaże przyszłość.

Literatura

[1] U. S. Energy Information Administration. Natural Gas Gross Withdrawals and Production. 2011-05-06
[2] U. S. Energy Administration. Annual Energy Outlook 2011
[3] Natural Gas Monthly. May 2011. Energy Information Administration. Office of Oil, Gas and Coal Supply Statistics U. S. Department of Energy. Washington DC 20585
[4] EconStats. EIA Daily Energy Spot Prices. U. S. Energy Information Administration Daily Prices, USA WWW.econstats.com
[5] Gazprom: Gaz łupkowy może zmienić światowy rynek gazowy. WWW.wnp.pl 26.01.2010 r.
[6] World Shale Gas Resources: An Initial Assessment of 14 Regions Outside United States. April 2011. www.eia.gov


Autor: Józef Dopke
jozefdopke@wp.pl
30.06.2011 r.

All rights reserved. This work may not be translated or copied in whole or in part without the written permission of the publisher ( Józef Dopke, jozefdopke@wp.pl) , except for brief excerpts in connection with reviews or scholary analysis. Use in connection with any form of information storage and retrieval, electronic adaptation, computer software, or by similar or dissimilar methodology now known or hereafter developed is forbidden.




Źródło: ''