Jedną z ważniejszych kwestii podczas budowy domu, jest jego odpowiednie wykończenie, a tym samym zapewnienie bezpiecznych i naturalnych warunków wentylacji. Będą one miały istotny wpływ na codzienne funkcjonowanie mieszkańców.

Czym jest wentylacja grawitacyjna?

Wentylacja grawitacyjna (tzw. naturalna) działa na zasadzie zjawiska konwekcji. Oznacza to, że ruch powierza wywoływany jest różnicą gęstości i ciśnienia. Rozwiązanie to jest bezgłośne, tanie w wykonaniu, a przede wszystkim nie potrzebuje zasilania, co daje jej przewagę nad wentylacją mechaniczną. Wentylacja grawitacyjna przeznaczona jest dla domów jedno- i wielorodzinnych, jak również wszystkich budynków użyteczności publicznej. Odpowiednio zaprojektowana i wykorzystywana gwarantuje ciągłą wymianę powietrza w pomieszczeniu. Ruch ten powstaje na skutek różnicy ciśnienia wywołanego różnicą temperatury na zewnątrz i wewnątrz domu oraz wiatrem.

 

Dawna wentylacja grawitacyjna
Jeszcze do niedawna w budynkach instalowano tzw. wentylację grawitacyjną nieregulowaną. Jej działanie oparte było na wnikaniu powietrza do pomieszczeń poprzez nieszczelności w oknach czy drzwiach, a następnie wydostawaniu się na zewnątrz poprzez kratki wentylacyjne. Odpowiednie działanie rozwiązania możliwe było w budynkach, w których zamontowane były stare, drewniane okna, zapewniające wystarczającą, a nawet zbyt intensywną wentylację pomieszczeń. Jednak ten niekontrolowany przepływ powietrza i uzależnienie od warunków atmosferycznych było coraz bardziej uciążliwe dla mieszkańców. Podczas silnych wiatrów pomieszczenie mocno się wychładzało, a latem po otwarciu okien wietrzyło dłużej, niż było to konieczne dla odpowiedniej wentylacji. Przy takim rozwiązaniu użytkownicy budynków byli też narażenie na duże straty finansowe związane z ogrzewaniem. 

 

Wentylacja grawitacyjna dziś
Już w latach 90. drewniane, nieszczelne okna zaczęto zastępować tymi wykonanymi z PCV. To wyjątkowo energooszczędne rozwiązanie, gdyż odpowiednie uszczelki chronią przed wychładzaniem pomieszczeń oraz utrzymują ciepło na stałym poziomie. Szczelne okna mają jednak negatywny wpływ na całościową wentylację. Wymiana powietrza w takich warunkach jest niewystarczająca i wpływa na zwiększenie wilgotności w budynku, w wyniku czego może pojawić się grzyb. W mocno zawilgoconych pomieszczeniach często odczuć można takie dolegliwości, jak bóle głowy, podrażnienia skóry, gardła, oczu, zmęczenie czy apatię. Z takimi problemami do dzisiaj zmagają się mieszkańcy krajów nadbałtyckich, Czech czy Słowacji, którzy z powodu oszczędności energii i uwarunkowań kulturowych nie budowali w swoich domach kanałów wentylacyjnych. W związku z tym, wspomniane budynki podawane są jako przykład zasadności stosowania kanałów wentylacji grawitacyjnej na branżowych seminariach i konferencjach.

W Polsce wspomniany problem pojawia się na etapie planowania rozkładu mieszkań czy domów. Nadal zdarza się, że architekci nie zwracają uwagi na to czy wentylacja zostanie poprawnie rozplanowana, zlecając tą kwestię podwykonawcom. – Już na etapie planowania rozkładu domu należy zastanowić się, w jaki sposób poprowadzić wentylację. Obecnie, kiedy to w domach stosowane są szczelne okna, dobrym rozwiązaniem jest budowa komina z kanałami wentylacyjnymi. Nie jest to kosztowna i skomplikowana inwestycja – kanały wentylacyjne budowane są z już gotowych kształtek. Co do budowy komina – nie musi być on stawiany jak dawniej od fundamentów. Atrakcyjną alternatywą są gotowe systemy kominowe, składające się z rur i kształtek ceramicznych, lekkiego pustaka keramzytobetonowego i izolacji wykonanej z wełny mineralnej – tłumaczy Paweł Jarzyński, Prezes zarządu Jawar. – Poprzez zastosowanie komina z pionowymi kanałami wentylacji powstaje tzw. ciąg, który wysysa z domu zanieczyszczone powietrze. Natomiast na jego miejsce napływa świeże, dzięki zamontowanym nawiewnikom w ramach okiennych lub w ścianach. W ten sposób mamy zapewnioną ciągłą cyrkulację powietrza w budynku – dodaje. 

 

Właściwa izolacja kanałów wentylacyjnych
Bardzo istotną cechą nowoczesnej wentylacji grawitacyjnej jest jej właściwe zaizolowanie. Tylko ciepły kanał wentylacyjny zapewni właściwą różnicę ciśnień pomiędzy wlotem a wylotem, a tym samym doprowadzi do zjawiska konwekcji. W związku z tym do budowy nowoczesnych kanałów wentylacyjnych używa się np. lekkich pustaków keramzytobetonowych, ze względu na ich dobrą izolacyjność. Najważniejszą kwestią jest odpowiednie zaizolowanie kanałów wentylacyjnych, znajdujących się przy ścianach zewnętrznych budynku. Ich niewłaściwa konstrukcja (np. wykonanie ich z ciężkiego betonu) może spowodować przemarzanie i powstawanie ciągu wstecznego, a co za tym idzie powstawanie wilgoci zagrzybienia i nieprzyjemnych zapachów.

 

Rola kanałów wentylacyjnych i nawiewników
Ciąg kanałów wentylacyjnych uzależniony jest od ich wysokości, mierzonej od kratki w pomieszczeniu do wylotu nad dachem. W przypadku niewysokich domów jednorodzinnych, długość kanałów wentylacyjnych będzie niewielka. Ich wysokość wpływa negatywnie na sprawność wentylacji, szczególnie w łazienkach na poddaszu, które z reguły są najintensywniej eksploatowane. Innym błędem jest także projektowanie przewodu kominowego o różnych wysokościach. Komin wyższy powoduje większe podciśnienie, gdy zabraknie w nim powietrza, zostanie ono zaciągnięte z komina niższego. Takie zjawisko pojawia się także w przypadku montażu wentylatorów mechanicznych w łazienkach czy w kuchni - przy niedoborze powietrza będą one tworzyły ciąg wsteczny w najniższych kominach. 

W związku z tym, kanały wentylacyjne muszą mieć odpowiednio duże przekroje, w domach jednorodzinnych w zupełności wystarczą te standardowe o średnicy 15cm. Decydując się na ten wariant, warto pamiętać także, że kanały powinny mieć gładkie ścianki oraz prostokątny przekrój – wówczas opory przepływu powietrza są mniejsze. Dodatkowo, jeśli kanały przechodzą przez nieogrzewane pomieszczenia, jak np. strych – powinny być ocieplone, gdyż w wychłodzonych kanałach ciąg jest słabszy, a nawet ulega odwróceniu. Wentylacja będzie działała poprawnie, gdy usunięte powietrze zostanie zastąpione świeżym. W tym przypadku najlepiej sprawdzą się nawiewniki umieszczone na ścianach lub w ramach okien. Warto wykorzystać te automatyczne, by uniknąć ręcznej zmiany ustawień nawiewników, np. podczas mrozów. Nawiewniki samoczynnie otwierają się i zamykają, w zależności od panującej temperatury czy wilgotności powietrza. 


Efektywna wentylacja to podstawowy element każdego budynku. Jej brak może powodować zawilgocenie pomieszczeń, a co za tym idzie, negatywnie wpływać na samopoczucie osób w nich przebywających. Jeśli pojawi się problem z doborem odpowiedniego rodzaju wentylacji, warto skontaktować się z ekspertem, który doradzi, jakie rozwiązanie wybrać w zależności od typu budynku. 


Dowiedz się więcej