41. edycja Konferencji Naukowo-Technicznej „Dni Chłodnictwa” to ewenement w skali kraju i Europy – jedyna tak długo organizowane spotkanie branżowe, które może poszczycić się olbrzymim wkładem istotnym dla postępu technicznego i naukowego oraz wymiany informacji.




Dwudniowe (18-19 listopada 2009 r.) spotkanie w Poznaniu XLI Dni Chłodnictwa 2009 zorganizowane zostały przez Sekcję Chłodnictwa i Klimatyzacji przy Oddziale Wojewódzkim SIMP w Poznaniu oraz firmę Systherm Chłodnictwo i Klimatyzacja Sp. z o.o.
Tematem przewodnim tegorocznej Konferencji były Nowe techniki i technologie w chłodnictwie, klimatyzacji i pompach ciepła obniżające koszty produkcji i eksploatacji urządzeń oraz instalacji.
Nad przygotowaniami do tegorocznych Dni Chłodnictwa czuwał 5-osobowy Komitet Orgnizacyjny (dr inż. Bolesław Gaziński, mgr inż. Stanisław Jurkowlaniec, dr inż. Grzegorz Krzyżaniak, mgr Monika Biskup, inż. Edward Kluczyński) i 9-osobowy Komitet Honorowy (dr inż. Piotr Janicki, mgr inż. Stanisław Jurkowlaniec, prof. dr hab. Jacek Kijowski, prof. dr hab. inż. Joachim Kozioł, prof. dr hab. inż. Edward Szczechowiak, Wojciech Wierzbicki, dr inż. Jan Górski Prof. P. Rz., prof. dr hab. inż. Wojciech Zalewski i prof. dr hab. inż. Wiesław Zwierzycki ).
Konferencję rozpoczął Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego – Bolesław Gaziński, który następnie oddał głos Prezesowi Zarządu Wojewódzkiego SIMP w Poznaniu, Vice Przewodniczącemu Zarządu Głównego SIMP w Warszawie panu Piotrowi Janickiemu. Viceprezes SIMP przedstawił Stowarzyszenie jako jedną z największych organizacji pozarządowych, liczącą aż 49 oddziałów i kilka jednostek funkcjonujących na prawach oddziałów. SIMP istnieje już 83 lata i może pochwalić się niekwestionowanymi udokumentowanymi osiągnięciami w dziedzinie nauki i techniki. Działanie na rzecz techniki i nauki jest jednym z głównych celów statutowych SIMP. Prezes Janicki wspomniał również, że jednym z bieżących zadań SIMP jest wprowadzenie Dyrektywy 63 o zawodach regulowanych.
Kilka słów o SIMP dodał także pan Bolesław Gaziński, Przewodniczący Sekcji Chłodnictwa i Klimatyzacji – jednej z najliczniejszych w SIMP liczącej aktualnie ok. 180 członków.
Program Konferencji podzielono na 5 sesji. Nad częścią programową czuwał pan Grzegorz Krzyżaniak.
18 listopada 2009 r. (środa)
SESJA I
1. Gazda W., Kozioł J. Pomiarowa metoda wyznaczenia charakterystyki temperaturowo-czasowej komory chłodniczej. Politechnika Śląska
W artykule autorzy podali definicję charakterystyki energetycznej obiektu. Na przykładzie charakterystyki temperaturowo-czasowej komory chłodniczej przedstawili zasady wyznaczania takich zależności, a opisaną metodę zilustrowali wynikami przykładowych obliczeń.
2. Gazda W. Stanowisko eksperymentalne do badań nad procesem owiewowo - kriogenicznego chłodzenia. Politechnika Śląska
W Laboratorium Chłodnictwa Instytutu Techniki Cieplnej Politechniki Śląskiej zostało wybudowane stanowisko badawcze do pomiarów parametrów realizacji procesu owiewowo-kriogenicznego chłodzenia w komorze chłodniczej. W referacie przedstawiono schemat stanowiska badawczego oraz wskazano przewidywane kierunki badań na omawianym stanowisku. W pracy podano przykładowe wyniki badań eksperymentalnych. Autor planuje wyniki pomiarów wykorzystać do opracowania charakterystyk energetycznych układów chłodzących.
3. Zawadzki A., Plocek M., Kapusta T., Kasieczka W. Badania eksperymentalne wymiany ciepła i oporów przepływu przy jednofazowym przepływie w rurze z mikro-ożebrowaniem wewnętrznym i wkładkami ze skręconej taśmy, ciągłymi i dzielonymi. Politechnika Łódzka
Autorzy pracy przeprowadzili badania eksperymentalne, których celem było uzyskanie charakterystyk wymiany ciepła i oporów przepływu dla jednofazowego przepływu wody w rurze poziomej. Do badań wykorzystano rury z mikroożebrowaniem wewnętrznym i wkładkami śrubowymi ze skręconej taśmy ciągłymi na całej długości odcinka pomiarowego i dzielonymi na segmenty przedzielone prostym prętem. Referat omawia budowę stanowiska pomiarowego, którego zasadniczym elementem jest wymiennik ciepła typu rura w rurze. Mierzono temperatury płynów i ścianki rozdzielającej oraz strumienie objętości przepływającej cieczy. Uzyskane wyniki zostały porównane z rezultatami eksperymentów dla rury gładkiej i rury mikroożebrowanej bez wkładki.
Wyniki pomiarów wykazują znaczący wzrost współczynnika przejmowania ciepła wewnątrz badanej rury, szczególnie dla przepływu laminamego, oraz wyraźny wzrost oporów przepływu.

Rys. Schemat stanowiska badawczego:
1 – wymiennik ciepła typu rura w rurze;
2 – manometr tupu U-rurka; 3 – zbiornik ultra termostatu;
4 – pompa; 5 – rotametry; 6 - waga

4. Zawadzki A., Plocek M., Kapusta T., Kasieczka W. Wymiana ciepła i opory przepływu przy jednofazowym przepływie w rurze z mikro-ożebrowaniem wewnętrznym i wkładką ze zwiniętego drutu”. Politechnika Łódzka.
Przeprowadzano badania eksperymentalne, których celem było uzyskanie charakterystyk zintensyfikowanej wymiany ciepła i oporów przepływu dla jednofazowego przepływu wody w rurze poziomej. Wykorzystano rury z mikro-ożebrowaniem wewnętrznym i wkładkami
wykonanymi ze zwojów drutu o różnym skoku zwojów. Omówiono
budowę stanowiska pomiarowego, którego zasadniczym elementem
jest wymiennik ciepła typu rura w rurze. Mierzono temperatury płynów
i ścianki rozdzielającej oraz strumienie objętości przepływającej cieczy. Uzyskane wyniki zostały porównane z rezultatami eksperymentów dla rury gładkiej i rury mikro-ożebrowanej bez wkładki. Wyniki pomiarów wykazują pewien wzrost współczynnika przejmowania ciepła
wewnątrz badanej rury, szczególnie dla przepływu laminarnego oraz wyraźny wzrost oporów przepływu.
5. Zawadzki A., Plocek M., Kapusta T., Kasieczka W. Porównanie charakterystyk wzmocnionej wymiany ciepła i oporów przepływu jednofazowego w rurze z mikro-ożebrowaniem wewnętrznym i wkładkami różnego typu. Politechnika Łódzka
W oparciu o wyniki badań eksperymentalnych, których celem było uzyskanie charakterystyk zintensyfikowanej wymiany ciepła i oporów przepływu dla jednofazowego przepływu wody w rurze poziomej, wykonano obliczenia współczynników oceny osiągów termicznych dla różnych metod złożonego wzmocnienia wymiany ciepła. Do badań wykorzystano rury z mikro-ożbrowaniem wewnętrznym i wkładkami wykonanymi ze zwojów drutu o różnym skoku zwojów lub ze skręconej
taśmy, ciągłej lub dzielonej. Podany schemat stanowiska pomiarowego, którego zasadniczym elementem jest wymiennik ciepła typu rura w rurze. Najlepsze wartości uzyskano dla rur mikro-ożebrowanych z wkładką taśmową ciągłą. Najsłabsze wyniki daje rura z wkładką drutową.
6. Chmielarski J. Oszczędność energii poprzez optymalizację izolacji rur instalacji klimatyzacyjnych i chłodniczych”. Armacell
W referacie przedstawiono zagadnienie oszczędności energii i zmniejszenia emisji CO2 w instalacjach klimatyzacyjnych i chłodniczych wynikających z zastosowanej grubości izolacji rur z wodą lodową w instalacjach klimatyzacyjnych i rur z czynnikiem chłodniczym w instalacjach chłodniczych. Dodatkowo zadano pytanie, jakich należy oczekiwać oszczędności finansowych w trakcie eksploatacji instalacji
i czy można wskazać optymalną grubość izolacji w poszczególnych instalacjach? Obliczenia przeprowadzono dla poszczególnych typowych średnic rur oraz dla całych instalacji wody lodowej w wybranych budynkach, jak również reprezentatywnych instalacji chłodniczych.
Wnioski:
1. W instalacjach klimatyzacyjnych i chłodniczych przyjmowana często minimalna
grubość izolacji (np. 9 mm) jest energetycznie niewystarczająca i nieoptymalna.
2. Już następna grubość izolacji w typoszeregu, czyli 13 mm zwraca się po 2 latach,
grubość optymalna rzędu 19 lub 25 mm zwraca się po ok. 5 latach i zapewnia dalsze
oszczędności finansowe w następnych latach. Oszczędności na energii elektrycznej
i emisji CO2 są oczywiste.
3. Proponowana obecnie grubość izolacji równa połowie średnicy wewnętrzne rury
(50 mm w przypadku rur o dużej średnicy) na pewno zapewni jeszcze większe
oszczędności energii elektrycznej i zmniejszenie emisji CO2, okres zwrotu inwestycji wyniesie jednak powyżej 10 lat.
SESJA II
7. Grochal B. Pompy ciepła, jako rozwiązanie techniczne łączące energooszczędność i ekologię. Polskie Stowarzyszenie Pomp Ciepła
Pompy ciepła najefektywniej pracują w zakresie niskich temperatur ogrzewania, co prowadzi do minimalizacji strat ciepła i w rezultacie oszczędności energii. Około 70+85% energii wykorzystywanej do ogrzewania pompy ciepła pobierają ze środowiska, czyli dokonują recyklingu energii środowiska. W rezultacie pompy ciepła są najefektywniejszą i najbardziej ekologiczną technologią ogrzewania.

Rys. Schemat „recyklingu energii ze środowiska” dzięki wykorzystaniu pompy ciepła:
LN - energia napędowa; Q – ciepło z otoczenia; (LN + Q) – ciepło użyteczne

Pompy ciepła charakteryzują się tak wielkimi zaletami w porównaniu z innymi
źródłami ciepła, że w praktycznie wszystkich krajach UE wprowadzono silne mechanizmy wspierania upowszechniania instalacji ogrzewania/chłodzenia z pompami ciepła -
poza Polską. Autor wyraził nadzieję, że pomimo tego, że w krajowym Prawie energetycznym do tej pory o pompach ciepła nie wspominano, pojawią się pewnie wreszcie wobec nakazów Dyrektywy 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych.

Rys. Pompa ciepła może dostarczać ciepło w całości pochodzące z OZE,
jeśli z OZE pochodzi energia napędowa
(stanowiąca część energii dostarczanej użytkownikowi jako ciepło);
jest to więc wówczas ogrzewanie zero emisyjne

Przedstawione zalety pomp ciepła nie dotarły najwyraźniej jak dotąd do świadomości wysokich szczebli administracji państwowej i opóźnienie Polski w stosunku do innych krajów UE w wykorzystywaniu najlepszej technologii ogrzewania ciągle jeszcze wzrasta zamiast maleć.
Ze względu na wysoki udział kosztu inwestycji systemy ogrzewania z pompami ciepła powinny być wspierane zwłaszcza w sytuacji rosnącego udziału wydatków na energię w polskich budżetach domowych - koszty eksploatacji ogrzewania z pompą ciepła są bowiem jak wiadomo kilkakrotnie niższe niż przy innych źródłach ciepła.
Znaczący wzrost liczby instalacji ogrzewania z pompami ciepła może przyczynić się do poprawy krajowego bilansu wykorzystania OZE oraz bilansu emisji CO2.
Chociaż obserwuje się pewne ożywienie krajowego rynku pomp ciepła, to jednak bez
zdecydowanego wsparcia ze strony państwa trudno będzie mówić o jego szybkim rozwoju.

Rys. Okładka raportu Heat Pump Centre IEA

Rys. Porównanie emisji CO2
przy ogrzewaniu mieszkania

8. Krzyżaniak G., Jaroch T. Współpraca pompy ciepła z dolnym źródłem ciepła w wodzie powierzchniowej. Politechnika Poznańska, Systherm CHIK
W referacie dokonano analizy współpracy sprężarkowej pompy ciepła typu woda-woda z dolnym źródłem w wodzie powierzchniowej. Porównano dwa nośniki ciepła jakimi są woda i roztwór glikolu propylenowego. Przeanalizowano ich wpływ na intensywność wymiany ciepła w dolnym źródle ciepła. Przedstawiono metodę analityczną doboru wężownicy umieszczonej w wodzie powierzchniowej. Oceniono wpływ średnicy, długości i rodzaju materiału, z którego wykonany jest wymiennik dolnego źródła na jego wydajność. Przeanalizowano wpływ
temperatury wody powierzchniowej na wydajność wymiennika dolnego źródła ciepła oraz na temperaturę wylotu nośnika ciepła z wężownicy wymiennika.
We wnioskach końcowych podano:
1. Gwarancją optymalnego doboru pompy ciepła jest dokładne wyznaczenie zapotrzebowanie ciepła dla obiektu. Przewymiarowana pompa ciepła nie osiąga przewidywanych współczynników wydajności grzejnej, powodując wzrost kosztów inwestycyjnych i eksploatacyjnych. Niekorzystnie wpływa to takie na żywotność sprężarki.
2. Bardzo ważny jest odpowiedni dobór dolnego źródła ciepła. lm mniejsza średnica temperatury miedzy źródłem dolnym i górnym, tym współczynnik wydajności grzejnej pompy ciepła jest większy, a co za tym idzie maleją koszty jej eksploatacji.
3. Pompa ciepła jest zdecydowanie najtańsza w eksploatacji w porównaniu z ogrzewaniem gazowym, olejowym czy na paliwo stale. Biorąc pod uwagę prosty czas zwrotu nakładów SPBT, zainstalowana pompa ciepła może być najbardziej opłacalna w stosunku do ogrzewania olejowego i na paliwu stale. W stosunku do ogrzewania gazowego, instalowanie pompy ciepła jest nieopłacalne.
4. Stosując pompę ciepła należy liczyć się z wyższymi całkowitymi kosztami początkowymi, jednak w miarę upływu czasu eksploatacji koszty całkowite maleją.
S. Stosowanie pomp ciepła niesie korzyści dla środowiska. Zmniejsza się zanieczyszczenie powietrza i emisja spalin, w tym CO2 do atmosfery. Jest to jedna z dróg do ograniczenia efektu cieplarnianego.
9. Kozioł J., Bentkowski Ł. Zastosowanie pompy ciepła do utylizacji energii odpadowej zawartej w ściekach komunalnych. Politechnika Śląska
W pracy przedstawiono analizę techniczno-ekonomiczną wykorzystania pompy ciepła do utylizacji energii odpadowej w ściekach komunalnych. Uwzględniono wpływ temperatury otoczenia na zapotrzebowanie ciepła oraz na temperaturę ścieków.
Podano analizy ekonomiczne, z których wynika, iż w przypadku zastąpienia pompą ciepła istniejącego kotła gazowego prosty czas zwrotu nakładów inwestycyjnych wynosi ok. 16 lat.
Przy uwzględnieniu zmiany wartości pieniądza w czasie NPV=0 uzyskuje się po 22,5
latach. W przypadku zainstalowania pompy ciepła zamiast kotła gazowego uzyskuje
się znacznie korzystniejszą efektywność ekonomiczną wynoszącą ok. 10 oraz 14,5 lat.
10. Jóźwiak J., Gaziński B. Wpływ regeneracji ciepła w obiegach 1-stopniowych na wydajność chłodniczą obiegu. Politechnika Poznańska, Systherm Chłodnictwo i Klimatyzacja
W artykule przedstawiono wpływ regeneracji ciepła na wydajność chłodniczą obiegu dla różnych czynników chłodniczych. Głównym celem przeprowadzanych analiz było obliczeniowe wyznaczenie wzrostu współczynnika efektywności energetycznej (EER) dla układów z regeneracją ciepła w stosunku do układów jej nieposiadających. Podczas badań zmieniano wybrane charakterystyczne parametry obiegu, a uzyskane wyniki przedstawiono w postaci wykresów.
11. Grzebielec A. Wybór optymalnego czynnika roboczego do pracy w termoakustycznych urządzeniach chłodniczych. Politechnika Warszawska
Termoakustyczne urządzenia chłodnicze, stosowane są przede wszystkim w instalacjach kriogenicznych jako skraplarki gazów. Charakteryzują się brakiem części ruchomych. Powoduje to, iż cechują się niską awaryjnością. Brak części ruchomych powoduje, iż nic ma potrzeby stosowania olejów czy też smarów, które tracą swoje wlasciwości w niskich temperaturach. Stąd wynika popularność tych urządzeń w zastosowaniach kriogenicznych.
Referat jest analizą pracy urządzenia termoakustycznego z różnymi gazami roboczymi. Autor przeprowadził także próbę wyłonienia optymalnego czynnika roboczego dla tego typu urządzeń.
W pracy dokonano porównania helu, azotu i argonu jako gazów roboczych termoakustycznego urządzenia chłodniczego. Hel jako czynnik roboczy posiada kilka wad w porównaniu z pozostałymi gazami, jak na przykład wymagana duża długość rezonatora, czy też dość niski współczynnik wydajności chłodniczej COP. Jednak to zalety decydują, że jest on najpopularniejszym czynnikiem roboczym w urządzeniach termoakustycznych. Hel może pracować w zdecydowanie niższych temperaturach niż pozostałe gazy. Krytyczny gradient średniej temperatury dla helu jest zdecydowanie większy niż w przypadku argonu czy też azotu, dzięki czemu na stosie możliwy jest do
uzyskania większy gradient temperatury, a to z kolei skraca długość stosu. Pomimo niskiego współczynnika wydajności chłodniczej COP, możliwa do uzyskania moc chłodnicza jest porównywalna z wynikami dla argonu i azotu, przy tej samej objętości stosu.
12. Przedpełski J. Jak legalnie i bezpiecznie prowadzić firmę chłodniczą? Certyfikaty i nie tylko. Krajowe Forum Chłodnictwa
Autor przedstawił słuchaczom obecną oraz przyszłą krajową legislację dotyczącą branży chłodniczej, obowiązki wynikające z przepisów ustawy o SZWO, akty prawne dotyczące f-gazów oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania odnośnie używania urządzeń na R22, certyfikacji, czynników odzyskanych i innych po zmianie prawa po 31.12.2009 r.
SESJA III
13. Bohdal T., Charun H., Sikora M. Badanie skraplania R134a i R404A w minikanałach rurowych. Politechnika Koszalińska
Przedstawiono wyniki badań skraplania nowych proekologicznych czynników chłodniczych Rl34a i R404A w minikanałach rurowych o średnicy wewnętrznej od d=0,31 mm do d=3,3 mm. Wyznaczono wartości lokalne i średnie współczynnika przejmowania ciepła i oporów przepływu w całym procesie skraplania. Wyniki badań własnych porównano z wynikami obliczeń według zależności innych autorów. Wskazano na niektóre propozycje wyboru takich zależności.
14. Bohdal T., Florianowicz M. Badanie początku skraplania czynników chłodniczych w minikanałach rurowych. Politechnika Koszalińska
Na podstawie badań eksperymentalnych parownika i skraplacza przedstawiono wpływ zaburzeń generowanych periodycznie na pracę tych wymienników ciepła. Wykazano, że intensywność wpływu zaburzeń zależy w dużym stopniu od prędkości przemieszczania się sygnałów zmiany ciśnienia i temperatury. Wartości prędkości mogą się różnić między sobą nawet o dwa rzędy wielkości.
15. Bohdal T., Charun H., Czapp M. Ocena efektywności cieplnej skraplacza chłodniczego w dynamicznych warunkach eksploatacyjnych. Politechnika Koszalińska
Całkowita długość L wężownicy rurowej skraplacza może być podzielona na trzy strefy, rożne pod względem wymiany ciepła. Autorzy proponują zweryfikowaną eksperymentalnie metodę pozwalającą na ocenę wielkości tych stref w dynamicznie zmiennych warunkach eksploatacyjnych skraplacza powietrznego.
W pracy przedstawiono analizę efektywności cieplnej procesu skraplania czynnika chłodniczego w wężownicy rurowej skraplacza chłodzonego powietrzem. Została ona zweryfikowana wynikami badań eksperymentalnych z czynnikiem chłodniczym R404A.
Z analizy wynika, iż funkcja typu L=f(B), gdzie B=(wp) / ∆TWL dobrze
opisuje wpływ poszczególnych stref wymiany ciepła, tzn. stref: odbioru ciepła przegrzania pary, skraplania właściwego i dochłodzenia skroplin czynnika chłodniczego.
Proponowana metoda oceny efektywności cieplnej skraplacza potwierdziła znaczący wpływ długości strefy dwufazowej skraplania właściwego. Poza tym dając możliwość określenia zmiany długości tej strefy w dynamicznych warunkach eksploatacyjnych pracy skraplacza.
16. Bohdal T., Dutkowski T., Kuczyński W. Przemiany fazowe czynników chłodniczych w warunkach zaburzeń generowanych periodycznie. Politechnika Koszalińska
Na podstawie badań eksperymentalnych parownika i skraplacza autorzy pracy przedstawili wpływ zaburzeń generowanych periodycznie na pracą tych wymienników ciepła. Wykazali, że intensywność wpływu zaburzeń zależy w dużym stopniu od prędkości przemieszczania się sygnałów zmiany ciśnienia i temperatury. Wartości tych prędkości te mogą się różnić między sobą nawet o dwa rzędy wielkości.
17. Leszek W. Efekty wprowadzania syntetycznego (PAO) oleju chłodniczego(PAO) w przemyśle piwowarskim - na bazie POP. Exxon Mobil Poland
Efekty wprowadzania syntetycznego oleju chłodniczego MOBIL na bazie polialfaolefin w przemyśle
piwowarskim. Autor odpowiada na pytanie dlaczego stosować produkt Mobil?
18. Chwalisz L. Nowe zamienniki R22 typu „drop in” firmy SOLVAY: Solkane® 22M, Solkane® 22L. Solvay Chemia
Firma SOLVAY FLUOR wprowadza na rynek 2 nowe czynniki chlodnicze Solkane® do łatwej i ekonomicznej wymiany R22 metodą ”drop in" na czynnik o zerowym potencjale niszczenia warstwy ozonowej (ODP=0).
Solkane® 22M został sprawdzony w stacjonarnych i komercyjnych systemach klimatyzacyjnych pracujących w temperaturach parowania ponad 0°C. Jest kompatybilny ze wszystkimi powszechnie stosowanymi olejami zarówno mineralnymi, jak i alkilobezenowymi, czy poliestrowymi.
Solkane® 22L przeznaczony jest do zakresu temperatur średnich i niskich. Sprawdził sie w szerokim zakresie temperatur parowania od -30°C do lekko dodatnich i współpracuje ze wszystkimi dostępnym olejami. Typowym zastosowaniem są lady chłodnicze, małe chłodnie, maszyny do produkcji lodu, itp.
Zakończenie pierwszego dnia konferencji uświetniła uroczysta kolacja w restauracji „Gospoda Pod Koziołkami” mieszczącej się na Starym Rynku w Poznaniu.
19 listopada 2009 r. (czwartek)
SESJA IV
19. Kozioł J., Wilżyński Ł. Wpływ temperatury powietrza atmosferycznego na działanie systemu free-cooling. Politechnika Śląska
W referacie omówiono wpływ temperatury powietrza atmosferycznego na zużycie energii w elementach instalacji realizującej system free-cooling. Przedstawiono wyniki wielowariantowych obliczeń.
Celem pracy było przedstawienie aspektów ekonomicznych wynikających z możliwości wykorzystania temperatury zewnętrznej do chłodzenia wody przemysłowej. Jak widać na przykładzie częściowej analizy wielowariantowych obliczeń zawartych w punkcie 4. Dobór wymiennika systemu free-cooling jest złożonym procesem. W pracy określono wpływ zmiany temperatury zewnętrznej na pracę układu
wykorzystujące system free-cooling, jak i również przeanalizowano wpływ zmiany temperatury na układ chłodzenia nie wyposażonego w wymiennik free-cooling.
20. Mazur B., Wójcik A. Najnowsze rozwiązania agregatów wody lodowej do klimatyzacji grupowej – parametry pracy, badania stanowiskowe, eksploatacja. WUCH – „PZL Dębica”
Referat omawia nowoczesne agregaty do wody lodowej na bazie dużych sprężarek śrubowych przeznaczonych do klimatyzacji kopalń. Opisana jest budowa przykładowego agregatu wody lodowej do klimatyzacji grupowej. Przedstawiono badania stoiskowe przedmiotowego urządzenia, parametry pracy podczas prób jak również podczas eksploatacji. Podane zostały parametry techniczne, schematy, podstawy działania agregatów, układy zabezpieczeń oraz sterowania agregatami.
Dla zobrazowania potencjalnych możliwości zaspokojenia potrzeb górnictwa i naszych możliwości przedstawiono cały typoszereg agregatów i dane techniczne poszczególnych jednostek.
21. Szlązak N., Obracaj D., Borowski M. Koncepcja rozbudowy klimatyzacji grupowej. Akademia Górniczo - Hutnicza
Układy klimatyzacji o mocy chłodniczej 3-4 MW z podziemnymi agregatami wody lodowej określa się jako klimatyzację grupową. Ciepło skraplania w takich układach przekazywane jest do powietrza kopalnianego.
W referacie przedstawiono wariantową koncepcję rozbudowy układu klimatyzacji grupowej o mocy chłodniczej 3 MW do 8 MW. Ograniczone możliwości wentylacyjne kopalni wymuszają odprowadzenie ciepła skraplania na powierzchnię. Zaproponowane rozwiązania oparte są o istniejącą instalację chłodniczą.
22. Erchard W. Zawory i siłowniki BELIMO, jako element regulacji i zabezpieczeń w instalacjach wody lodowej. Belimo Siłowniki
Zawory regulacyjne Belimo, odcinające i przełączające. Oszczędności i bezpieczeństwo w instalacjach wodnych.
23. Wyszecki C. Shell dla chłodnictwa – Clavus rodzina niezawodnych olejów smarnych. Shell Polska
Firma Shell oferuje do sprężarek chłodniczych produkty pod nazwą Clavus. Pod tą nazwą kryje się pełna oferta od olejów mineralnych do syntetycznych. Dobór właściwego zależy od temperatur panujących w układzie, przewidywanych czasów eksploatacji oraz czynnika, bo ten ostatni w wielu przypadkach determinuje zastosowanie konkretnego środka smarnego. Oleje Shell Clavus są stosowane do pierwszego napełnienia przez wielu znanych producentów sprężarek lub posiadają ich aprobaty, m.in.: Copeland, Bock, Danfoss, Embraco, York, Gram; Grasso, Howden, llco, IRE,
Linde, Sabroe; Quiri, Stal Astra, Tecumseh; Electrolux Group (Zanussi; United Her-
metica).
24. Cebulski Z., Zawadzki A. Stanowisko badawcze do badań bilansowych w komorze chłodniczej. Politechnika Łódzka
W pracy opisano stanowisko badawcze, w którym wykorzystuje się komorę chłodniczą do badań bilansowych. Komora chłodnicza to pomieszczenie ograniczone ścianami wykonanymi z dobrej izolacji ciepło-chronnnej, w którym znajduje się niezbędna aparatura kontrolno-pomiarowa i wymiennik ciepła (parownik) służący do odbierania ciepła z przestrzeni roboczej komory. Wymiennik zainstalowany w komorze, wyposażony jest w stosowne zawory sterujące i regulacyjne oraz termoelementy układu pomiaru temperatury w ważnych z punktu widzenia pomiarowego miejscach. Współpracuje on z agregatem skraplającym tworząc układ chłodniczy. Zespół ten wyposażony jest w niezbędną aparaturę do prowadzenia różnych programów badań bilansowych mających na celu określenie istotnych dla urządzenia parametrów cieplnych i przepływowych. Podstawowym elementem urządzenia jest agregat skraplający typu RIBTN firmy ELECTROLUX. Agregat skraplający wyposażony jest w dwa skraplacze: powietrzny-lamelowy z wentylatorem i płaszczowo-rurowy wodny.
SESJA V
25. Rosiak A. Przemiany fazowe i postaciowe wody, pochodzącej z wilgotnego powietrza, akumulowanej i reakumulowanej na miedzianej poziomej płycie. Politechnika Łódzka
Opisano i skomentowano wyniki eksperymentów badawczych. Badania dotyczą akumulowanych i dyfundujących struktur wilgoci i warstw przyściennych obiektu - poziomej miedzianej płyty. Obiekt jest jednostronnie opływany przez niedosycone wilgocią powietrze. Powierzchnia spodnia płyty jest cyklicznie oziębiana i ogrzewana przy pomocy termoelektrycznej pompy ciepła. Powstające wilgotne struktury (ciekłe i stałe) penetrowano falą ultradźwiękową, generowaną przez głowicę nadawczą
o małej mocy akustyczne j. Rejestrowa.110 sygnał elektryczny, generowany w głowicy odbiorczej (echo) pod wpływem ultradźwięków, odbitych od badanej powierzchni. Pokazano czasowe zmiany temperatury obiektu uraz dwóch parametrów echa: amplitudy A oraz przesunięcia czasowego P wielkości A względem sygnału referencyjnego.
1. Stwierdzono, na podstawie przeprowadzonych eksperymentów, że odbita od powierzchni (suchego i wilgotnego) obiektu fala ultradźwiękowa przenosi atrakcyjną (obecnie jakościową) informację o procesie: akumulowanych strukturach, przemianach postaciowych (kropelki, warstwa wody, tafla lodu, szron) oraz przemianach fazowych wilgoci (parowanie, topnienie, kondensacja, krystalizacja, sublimacja, resublimacja).
2. Podobny układ, w przenośnej wersji przemysłowej, może spełniać wiele użytecznych funkcji, m.in. być precyzyjnym wskaźnikiem rosy lub szronu na powierzchniach wymienników ciepła, a być może także niezbyt kosztownym, a precyzyjnym higrometrem punktu rosy.
26. Rosiak Ł. Teoretyczne i praktyczne aspekty procedury samostrojenia uniwersalnego regulatora LB-600. Politechnika Łódzka
Autor opisuje uniwersalny regulator przemysłowy LB 600 do zastosowań w chłodnictwie i klimatyzacji. Analizuje się zastosowanie tego regulatora na stanowisku dydaktycznym. Stanowisko zawiera obiekt w postaci przezroczystego zbiornika napełnianego wodą. Zadaniem regulatora
jest sterowanie pompą służącą do napełniania zbiornika. Opisuje się metody automatycznego doboru nastaw regulatora. Podaje się szczegóły realizacji procedury samostrojenia oraz wyniki udanych eksperymentów nastawczych.
Uzyskane z poszczególnych realizacji nastawy regulatora w zasadzie nie różnią się. Dowodzi to prawidłowości wykonania samostrojenia.
Z rys. zamieszczonego poniżej wynika, iż czas ustalenia się poziomu wody, uzyskany w trybie automatycznym (po poprawnie przeprowadzonej procedurze samostrojenia) jest znacznie
mniejszy (około dwukrotnie mniejszy dla 50% maksymalnej wydajności pompy) niż
bez regulatora. Pożądany cel pracy został zatem osiągnięty.

Rys. Wahania poziomu wody w funkcji czasu,
po wykonaniu procedury samostrojenia

27. Ryżkowski D. Koniec R22 i co dalej? Życie instalacji z czynnikiem R22 w obliczu nowej legislacji. PROZON
Do tej pory, każdego roku ud 2004 r., wjeżdżało do Polski ok. 400 ton czynników
HCFC, wszystko dla serwisu i naprawy urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych.
W tym roku liczba ta pierwszy raz jest znacząco mniejsza i to ok. 25%. Przyczyniły się
do tego: kryzys, który nakazał wyłączyć niektóre instalacje, zwłaszcza te najstarsze,
awaryjne i energochłonne ale i również oszczędności na serwisie pracujących instalacji
i urządzeń. Także wiele starszych urządzeń chłodniczych a zwłaszcza klimatyzacyjnych i chillerów pracujących z R22 zostało zdemontowanych i w dużej mierze zastąpionych przez nowe, pracujące z czynnikami ekologicznymi. Nie ulega wątpliwości, że drastyczne podniesienie opłat za korzystanie ze środowiska w przypadku emisji HCFC oraz groźba dodatkowych komplikacji przy pozostawieniu sobie zapasu magazynowego na 2010 r. również spowodowała bardziej oszczędne gospodarowanie posiadanymi zasobami. Część użytkowników wymieniła czynnik na nowy, ekologiczny. Wśród nich
niezwykle popularna stała się wymiana na R404A/R507 z pełną procedurą wymiany
oleju i automatyki a nierzadko także wymienników ciepła. Mniejszym powodzenie cieszy się znacznie tańsza i mniej pracochłonna wymiana na bezpośrednie zamienniki: R422D, R427A, R419A i R417A ale wynika to z braku uwiadomienia użytkowników ale i z niewłaściwego moim zdaniem postępowania serwisantów, nastawionych na maksymalizację dochodów, kosztem klienta.
28. Leszek W. Oleje chłodnicze Mobil. Exxon Mobil Poland
Oferta olejów chłodniczych MOBIL.


Produkty Mobil opracowane są we współpracy z najbardziej zaawansowanymi technicznie partnerami przemysłowymi, oparte na przodujących technologiach syntetycznych.
Zostały globalnie sprawdzone w ekstremalnych warunkach eksploatacji. Charakteryzuje je łatwość doboru, pewność w eksploatacji, dłuższa żywotność części i oszczędność energii.
Oleje Mobil - najwyższej jakości , w pełni syntetyczne na bazie selekcjonowanych
polialfaolefin zaprojektowane specjalnie do stosowania w szerokiej gamie
sprężarek chłodniczych i pomp ciepła takie pracujących w ekstremalnych warunkach eksploatacji.
Rekomendowany do stosowania w przemysłowych i domowych sprężarkach
pracujących z amoniakiem, R-22 i innymi czynnikami chłodniczymi typu HCFC
oraz z dwutlenkiem węgla. Kompatybilne z olejami mineralnymi - łatwa wymiana.
29. Sroka K. Wybrane zagadnienia związane z eksploatacją urządzeń ciśnieniowych. Urząd Dozoru Technicznego w Poznaniu
W opracowaniu przedstawiono wymagania, jakie muszą być spełnione w celu uzyskania zezwoleń na eksploatację urządzeń podlegających dozorowi technicznemu. Wymagania dotyczące dokumentacji technicznej i badań poprzedzających wydanie decyzji zezwalających na eksploatację zestawiono w oparciu o ustawę o dozorze technicznym i właściwe rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego. Przedstawiono również wybrane zagadnienia dotyczące zasad ponownego oddania do eksploatacji urządzeń używanych oraz urządzeń poddawanych modernizacji i naprawie. Zagadnienia związane z eksploatacją urządzeń technicznych przedstawiono w kontekście obowiązującego systemu oceny zgodności z obowiązującymi dyrektywami.
Po referatach zadawano pytania. Dyskutowano także burzliwie w czasie przerw między sesjami. Konferencję zakończył obiad dla uczestników ok. godziny 14:15.
Konferencja „Dni Chłodnictwa 2009” była dofinansowana ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Materiały z „Dni…” w postaci książki są dostępne do nabycia ze stron wentylacja.com.pl lub w firmie Systherm w cenie 60 zł brutto.
Zobacz: fotoreportaż z DNI CHŁODNICTWA 2009